روی چهارمین فلز پرکاربرد جهان پس از آهن، آلومینیوم و مس محسوب می‌شود که مصارف فراوانی در بخش‌های مختلف به ویژه گالوانیزه دارد. از طرفی با توجه به نقش پراهمیت گالوانیزاسیون در تولید آهن و فولادهای گالوانیزه، نمی‌توان از کاربرد روی در صنایعی همچون خودروسازی، ساختمان‌سازی و انتقال انرژی غافل شد. در حال حاضر بخش عمده بازار جهانی روی در اختیار دو غول اقتصادی و فولادساز بزرگ جهان یعنی چین و هند است و میزان تقاضای این فلز در کشورهای مذکور، تاثیر بسزایی بر قیمت آن در بورس فلزات لندن «LME» دارد؛ اگرچه اتحادیه اروپا و آمریکا را نیز باید در بازار جهانی روی سهیم دانست اما با توجه به رکود اقتصادی که اخیرا کشورهای مطرح اروپایی با آن مواجه شده‌‌اند، نقش دو کشور هند و چین در این بازار موثرتر بوده است.

در حالی که قیمت سرب که نام آن همواره در کنار روی به میان می‌آید، طی سالیان اخیر معمولا در بازه یک هزار و ۸۰۰ تا دو هزار و ۲۰۰ دلار به ازای هر تن در نوسان بوده است اما قیمت روی با جهشی چشمگیر مواجه شده و در سال ۲۰۲۲ میلادی، به بیش از چهار هزار و ۵۰۰ دلار به ازای هر تن نیز افزایش یافته است. با این وجود، قیمت روی در یک سال اخیر در بازه تقریبی دو هزار و ۴۰۰ تا سه هزار و ۲۰۰ دلار به ازای هر تن در نوسان بوده و پیش‌بینی می‌شود قیمت این فلز طی یک دهه آینده، ۳ تا ۴ درصد افزایش را تجربه کند.

در ایران به عنوان یکی از کشورهای مطرح معدنی و فلزی جهان، مصرف روی در حدود یک چهارم تا یک ششم میزان تولید این فلز برآورد شده است و بر همین اساس بخش عمده روی تولید شده در داخل باید روانه بازارهای صادراتی شود. در واقع صنعت روی، یک صنعت صادرات‌محور در کشور به شمار می‌آید که متاسفانه همین مسئله، امروزه به یکی از مهم‌ترین پاشنه‌آشیل‌های آن تبدیل شده است. وضع بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های خلق‌الساعه مانند رفع تعهد ارزی، صادرات روی را به شدت مختل کرده و منجر به زیان‌‌ده شدن شرکت‌های بزرگی که پیش‌تر همگی سودده بودند، شده است. در حالی که کشور ما از ذخایر معدنی غنی سرب و روی برخوردار است و برای مثال میزان تولید کنسانتره سولفور روی در فاز نخست مهدی‌آباد (به عنوان یکی از بزرگ‌ترین معادن سرب و روی جهان) به حدود ۶۰۰ تن در روز می‌رسد، مشخص نیست که چرا صنعت روی باید به چنین وضعیتی دچار شود!

یکی دیگر از مهم‌ترین چالش‌هایی که نه تنها فعالان صنعت روی بلکه تمامی صنایع کشور در سال‌های اخیر با آن دست و پنجه نرم کرده‌اند، ناترازی انرژی بوده است. الکترووینینگ، یک فرایند کاربردی و انرژی‌بر در تولید روی محسوب می‌شود و سیستم فنی آن به گونه‌ای طراحی شده است که اگر برق حین اجرای فرایند به مدت بیش از دو ساعت قطع شود، تولید محصول نهایی از طریق الکترووینینگ تا چند روز مختل خواهد شد. علاوه بر قطعی برق، افزایش بی‌رویه و غیرکارشناسانه قیمت این حامل انرژی نیز نفس‌های تولیدکنندگان روی را به شماره انداخته است.

با علم به اینکه تولید جهانی روی از سه حلقه معدن، فرآوری و استحصال تشکیل شده است، متاسفانه حلقه فرآوری در ایران مهجور واقع شده و در حالی شاهد استفاده از خاک‌های کربناته در کارخانه‌های تولید شمش روی هستیم که استاندارد روز دنیا در این زمینه، استفاده از سولفور روی و به‌کارگیری فرایند تشویه است؛ اگرچه این فرایند در یکی از واحدهای تولید روی کشور عملیاتی شده است اما سایر شرکت‌های فعال از خاک کربناته معدن انگوران استفاده می‌کنند که متاسفانه این برداشت بی‌رویه، منجر به اتمام ذخایر کربناته این معدن شده و تولیدکنندگان روی را ناچار به واردات خاک از کشورهای مراکش، افغانستان و ترکیه کرده است.

در همین راستا، ضرورت دارد واحدها و کارگاه‌های متوسط و کوچک‌مقیاسی که در شهرک‌های صنعتی مختلف کشور در حال فعالیت هستند، تجمیع شده و تمام تلاش خود را در قالب یک ساختار واحد جهت پیاده‌سازی فرایند تشویه که استانداردترین روش کنونی تولید روی در جهان است، به کار گیرند. از طرفی، توصیه می‌شود که مسئولان و سیاست‌گذاران بخش معدن و صنعت، در جریان شرایط و چالش‌های کنونی در صنعت روی کشور (به ویژه در حوزه صادرات) از طریق دیدار و گفت‌وگوهای دوجانبه با تعدادی از فعالان این صنعت قرار بگیرند؛ چراکه اگر هرچه سریع‌تر تمهیدات لازم جهت رفع موانع و محدودیت‌های موجود اندیشیده نشود، صنعت روی با سرعت بیشتری نسبت به قبل در مسیر نابودی قرار خواهد گرفت. در حال حاضر بسیاری از کارگاه‌های کوچک و متوسط تولید شمش روی فعالیت خود را متوقف کرده‌اند و ادامه حیات کارخانه‌های بزرگ‌مقیاس نیز در گرو به‌کارگیری تکنولوژی‌های پیشرفته مانند بیولیچینگ و لیچینگ تحت فشار  است. در چنین شرایطی، اهمیت سرمایه‌گذاری جهت راه‌اندازی کارخانه‌های تشویه توسط هلدینگ‌های بزرگ معدنی و صنعتی بیش از پیش احساس می‌شود؛ چراکه در صورت تحقق این مهم، ایران به یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان روی منطقه و جهان تبدیل خواهد شد و می‌توان نسبت به آینده این صنعت امیدوار بود.

انتهای پیام//