ازجمله مهم‌ترین اشکال فرآوری شده فلز مس، می‌توان به محصولات نیمه‌ساخته تخت مسی مانند ورق‌، تسمه‌ و صفحات مسی‌ اشاره کرد که این محصولات به‌ واسطه ویژگی‌های منحصربه‌فردی همچون رسانایی الکتریکی و حرارتی بالا، انعطاف‌پذیری مکانیکی، قابلیت لحیم‌کاری و مقاومت در برابر خوردگی، در صنایع مختلفی مانند الکتریکی، الکترونیکی، حرارتی، ساختمانی، تزئینی و دستی مورد استفاده قرار می‌گیرند. فرایند تولید این محصولات عمدتا شامل نورد گرم، نورد سرد و ریخته‌گری پیوسته بوده و از آن‌ها به ‌عنوان مواد اولیه یا میانی در تولید تجهیزات نهایی استفاده می‌شود.

طبق آخرین آمار ارائه شده توسط شورای بین‌المللی مس آلیاژی «IWCC»، میزان تولید محصولات نیمه‌ساخته تخت مسی در سال ۲۰۲۳ میلادی، به دو میلیون و ۷۱۲ هزار و ۵۳۹ تن در سطح جهان رسید که از این میزان کشورهای چین، ژاپن و کره‌جنوبی به عنوان سه کشور برتر تولیدکننده این محصولات، سهم به ترتیب یک میلیون و ۶۲۹هزار تن، ۲۵۱ هزار و ۳۵۰ تن و ۱۳۱ هزار تن را به خود اختصاص دادند. از دیگر برترین تولیدکنندگان محصولات نیمه‌ساخته تخت مسی در سال مذکور، می‌توان به کشورهای اروپایی «EU27» به علاوه انگلیس ۳۰۵ هزار و ۷۹۸ تن، کشورهای آمریکای شمالی ۹۹ هزار تن، کشورهای منطقه آسه‌آن ۶۶ هزار تن، کشورهای آمریکای جنوبی ۴۰ هزار و ۵۰۰ تن و هند ۳۵ هزار تن اشاره کرد. در این میان، متاسفانه نامی از ایران که اتفاقا یکی از کشورهای مطرح معدنی و فلزی جهان نیز است، دیده نمی‌شود و میزان تولید محدود این محصولات در کشور ما محدود است.

یکی از عوامل اصلی افت تولید محصولات نیمه‌ساخته تخت مسی به ویژه ورق در ایران را می‌توان افت تقاضای صنایع مصرف‌کننده، به ویژه صنایع دستی طی سالیان اخیر دانست. در حالی که بخش عمده‌ای از ورق‌های مسی در تولید ظروف تزئینی و دکوری مسی استفاده می‌شود و این ظروف همواره مورد توجه گردشگران خارجی و همچنین خریداران داخلی بوده است اما هم‌زمان با تشدید تحریم‌ها علیه کشور و کاهش محسوس تعداد توریست‌های خارجی از یک سو و افزایش قیمت مس و افت قدرت خرید مشتریان داخلی از سوی دیگر، متاسفانه تولید ظروف مذکور نیز با کاهش چشمگیری مواجه شده و در نهایت میزان مصرف ورق مسی نیز به شدت افت پیدا کرده است.

اگرچه به دنبال کاهش مصرف ورق مسی در صنایع دستی، استفاده از این محصول در صنایع دیگری همچون آبکاری که به صورت «B2B» با کارخانه‌جات تولید ورق در حال همکاری هستند، از رونق مناسبی برخوردار است اما متاسفانه تشدید ناترازی انرژی در سال‌های گذشته و محدودیت‌های شدید تامین برق، فعالیت‌ صنایع مذکور را تحت‌الشعاع قرار داده و منجر به افت استفاده از ورق مسی در این بخش‌ها نیز شده است.

نوسان نرخ ارز و در ادامه نوسان قیمت مس در بازار داخلی، دیگر عامل موثر در کاهش تولید محصولات نیمه‌ساخته تخت مسی علی‌الخصوص ورق بوده است. به طور مثال، تا یکی دو هفته قبل قیمت ضایعات مس کابلی در بازار نزولی بود و در هفته جاری (منتهی به چهارم مهر ماه ۱۴۰۴)، قیمت این نوع ضایعات روند افزایشی به خود گرفته است؛ به نحوی که قیمت ضایعات مذکور در روز شنبه ۲۹شهریور ماه، ۸۷۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم بود و تنها با گذشت یک روز، قیمت آن با افزایش ۲۵ هزار تومانی، به ۸۹۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم رشد پیدا کرده است. تنها دلیل این اتفاق را می‌توان افزایش نرخ دلار به بیش از ۱۰۵ هزار تومان در بازار دانست که با وضعیت فعلی، مشخص نیست تا چه زمان ادامه داشته باشد!

از طرفی، تامین کاتد مس از بورس کالای ایران نیز به یک معضل اساسی برای تولیدکنندگان محصولات نیمه‌ساخته تخت مسی، به ویژه ورق تبدیل شده است؛ چراکه از یک سو، سهمیه‌ مشخصی برای تامین کاتد در واحدهای تولید ورق مسی تخصیص داده نشده و از سوی دیگر، کاتدهای عرضه شده در بازار آزاد نیز با معضلاتی همچون برخورداری از گوگرد بالا همراه است. در چنین شرایطی، این سوال مطرح است که چرا نباید سهمیه‌ مشخصی برای تامین کاتد کارخانه‌جات تولید ورق مسی در نظر گرفته شود و آیا کاتد عرضه شده در بورس صرفا باید در تولید مفتول مسی‌ای مورد استفاده قرار بگیرد که بازار این محصول نیز در حال حاضر از وضعیت چندان مناسبی برخوردار نیست!

در پایان امید است اقدامات لازم توسط دولت و بانک مرکزی جهت تثبیت نرخ ارز (حداقل در یک بازه زمانی کوتاه‌مدت) انجام شود تا تولیدکنندگان محصولات نیمه‌ساخته تخت مسی بتوانند ذهنیت خود را بر روی تولید محصول باکیفیت و عرضه آن در بازارهای داخلی و صادراتی متمرکز کنند و نگرانی بابت تغییر قیمت مس نداشته باشند؛ چراکه قیمت مس به عنوان یک فلز استراتژیک، دائما در حال نوسان بوده و در فلزات هم‌رده خود (غیرآهنی)، از ارزش قیمتی بالاتری برخوردارتر است.

انتهای پیام//