میزان مصرف ماهانه گاز طبیعی در یونان به بالاترین سطح خود طی هشت سال اخیر در ماه فوریه ۲۰۲۵ رسید؛ موضوعی که نشاندهنده افزایش چشمگیر وابستگی این کشور به تولید برق از نیروگاههای گازی است.
به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزاتآنلاین» و به نقل از موسسه «IEEFA»، افزایش تولید برق مبتنی بر گاز در یونان بیش از آنکه ناشی از نگرانیهای ایجاد شده در خصوص امنیت تامین انرژی مورد نیاز مصرفکنندگان در این کشور باشد، با هدف افزایش درآمد دولت این کشور برای تبدیل شدن به یکی از صادرکنندگان برتر برق و گاز در منطقه بالکان دنبال میشود.
در صورتی که یونان به توسعه زیرساختهای گازی خود ادامه دهد و به یک قطب منطقهای برای صادرات انرژی تبدیل شود، اجرای چنین رویکردی با اهداف کاهش انتشار کربن در این کشور در تعارض خواهد بود. همچنین، در صورت ادامه وابستگی شدید به نیروگاههای گازی و اجرای مکانیزم «Capacity Remuneration Mechanism» در یونان، مصرفکنندگان در این کشور ممکن است با افزایش هزینههای برق مواجه شوند.
پس از آغاز جنگ میان روسیه و اوکراین، اتحادیه اروپا در ماه می ۲۰۲۲ اجرای طرح «REPowerEU» به منظور قطع وابستگی به سوختهای فسیلی روسیه تا سال ۲۰۲۷ را آغاز کرد. گفتنی است در این طرح بر صرفهجویی در انرژی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و تنوعبخشی به منابع انرژی در کشورهای عضو اتحادیه اروپا تاکید شده است. در چارچوب طرح مذکور، کشورهای عضو اتحادیه اروپا متعهد شدهاند میزان مصرف گاز طبیعی خود را نسبت به میانگین مصرف اعلام شده در بازه زمانی ماههای آوریل ۲۰۱۷ تا مارس ۲۰۲۲ کاهش دهند.
با وجود اینکه اکثر کشورهای اروپایی موفق شدهاند به بیش از هدفگذاری تعیین شده برای کاهش مصرف گاز طبیعی در بازه زمانی سالهای ۲۵-۲۰۲۴ دست یابند اما کشورهای یونان و لهستان در این زمینه ناموفق بودهاند و حتی اعلام شده است که میزان مصرف گاز طبیعی آنها در بازه زمانی مذکور افزایش را تجربه کرده است.
در همین راستا، میزان مصرف گاز طبیعی یونان بین ماههای آگوست ۲۰۲۲ تا مارس ۲۰۲۳ نسبت به ماههای آوریل ۲۰۱۷ تا مارس ۲۰۲۲ حدود ۲۳ درصد کاهش یافت و در بازه زمانی ماههای آوریل ۲۰۲۳ تا مارس ۲۰۲۴، این رقم به ۹ درصد رسید. همچنین، مصرف گاز طبیعی در این کشور طی ماههای آوریل ۲۰۲۴ تا مارس ۲۰۲۵ نسبت به بازه زمانی ماههای آوریل ۲۰۱۷ تا مارس ۲۰۲۲ حدود ۱۹ درصد افزایش یافت. این موضوع در حقیقت نشان میدهد هدفگذاری کاهش مصرف گاز اتحادیه اروپا برای کشور یونان تحقق نیافته است.
در نمودار شماره یک میتوان میزان مصرف گاز طبیعی در یونان طی بازه زمانی سالهای ۲۵-۲۰۲۴ در مقایسه با ماههای آوریل ۲۰۱۷ تا مارس ۲۰۲۲ را مشاهده کرد.
نمودار ۱٫ میزان مصرف گاز طبیعی در یونان در سالهای اخیر
طبق آمارهای اعلام شده، میزان مصرف گاز طبیعی یونان از اواسط سال ۲۰۲۳ به طور پیوسته افزایش یافته و در ماه فوریه ۲۰۲۵، به رقم بیسابقه ۰٫۷۲ میلیارد مترمکعب در هشت سال اخیر رسیده است. بخش عمدهای از این مصرف (حدود ۷۰ درصد) مربوط به تولید برق و تامین انرژی برای سیستمهای گرمایشی در یونان بوده است.
در همین راستا، اگر وابستگی شدید یونان به نیروگاههای گازی ادامه یابد و همزمان اجرای مکانیزم «Capacity Remuneration Mechanism» آغاز شود، به نظر میرسد هزینههای قبض برق برای مصرفکنندگان در این کشور افزایش خواهد یافت. در نمودار شماره ۲ میتوان میزان مصرف ماهانه گاز در یونان طی بازه زمانی ماههای ژانویه ۲۰۱۷ تا ژانویه ۲۰۲۵ را مشاهده کرد.
نمودار ۲٫ میزان مصرف ماهانه گاز در یونان در بازه زمانی ژانویه ۲۰۱۷ تا ژانویه ۲۰۲۵
لازم به ذکر است که اتحادیه اروپا به منظور تامین برق مصرف کنندگان در این اتحادیه در میانمدت و بلندمدت طرحی را ارائه داده است که به واسطه آن با اجرای مکانیزم «Capacity Remuneration Mechanism»، هزینههایی در قالب اعتبار جبرانی به نیروگاههای گازی در این اتحادیه علاوه بر درآمد حاصل از فروش آنها پرداخت میشود.
براساس گزارش ارائه شده از سوی کمیسیون اروپا، با اجرای این مکانیزم در صورتی که نیروگاهها در هنگام نیاز برق مورد نیاز مصرفکنندگان را تامین کنند، اعتبارات جبرانی علاوه بر درآمد حاصل از فروش برق خود دریافت خواهند کرد.
شماری از تحلیلگران موسسه «IEEFA» معتقدند که اجرای چنین مکانیزمی، روند اصولی شبکههای برق اتحادیه اروپا را بر هم زده و موجب افزایش طول عمر نیروگاههای پرهزینه و نسبتا فرسودهای خواهد شد که در واقع زمان برچیده شده آنها فرا رسیده است. در نمودار شماره ۳، میزان افزایش استفاده از گاز طبیعی، انرژی خورشیدی و بادی در تولید برق یونان طی سال ۲۰۲۴ نشان داده شده است.
نمودار ۳٫ میزان افزایش استفاده از گاز طبیعی، انرژی خورشیدی و بادی در تولید برق یونان طی سال ۲۰۲۴
تغییراتی که در شبکه برق یونان رخ داده است
یونان طی چهار سال گذشته تغییرات گستردهای را در شبکه برق خود تجربه کرده است. این کشور از یک واردکننده محض با حجم واردات ۸٫۸ تراوات ساعت انرژی در سال ۲۰۲۰، به یک صادرکننده محض با حجم صادرات ۰٫۷ تراوات ساعت انرژی در سال ۲۰۲۴ تبدیل شده است. برررسیهای انجام شده نشان میدهد که بخشی از میزان تولید برق نیروگاههای گازی یونان در سال ۲۰۲۴، بیش از نیاز مصرف برق در کشور مذکور بوده است.
طبق ارزیابیهای انجام شده توسط موسسه «IEEFA»، افزایش چشمگیر تولید برق از نیروگاههای گازی یونان در سال ۲۰۲۴ نه به دلیل ایجاد تعادل در روند عرضه و تقاضا بلکه با انگیزههایی نظیر افزایش درآمد مالی دولت و دستیابی به اهداف استراتژیک این کشور در بلندمدت صورت گرفته است.
در حقیقت باید عنوان کرد که افزایش تولید برق از نیروگاههای گازی باعث شده است تا ظرفیت صادرات برق از یونان به طور قابل توجهی افزایش یابد. تغییر وضعیت یونان از یک واردکننده انرژی برق به صادرکننده آن، نشاندهنده تلاش راهبردی دولت این کشور برای افزایش بهرهبرداری از ظرفیت تولید برق از نیروگاههای گازی در این کشور است. در همین راستا، صادرات مازاد برق تولید شده در یونان، درآمدهای جدیدی برای دولت به همراه داشته و این کشور را به هدفگذاری تبدیل شدن به صادرکننده منطقهای گاز و برق در منطقه بالکان نزدیکتر کرده است.
با این وجود، قیمت گاز طبیعی در اروپا و به ویژه در یونان نوسانات قابل توجهی را تجربه کرده است. در همین رابطه، یونان در سال ۲۰۲۴ از جمله کشورهایی بوده که هزینه بالایی برای خرید گاز طبیعی مایع از آمریکا که حدود ۵۳ یورو به ازای هر مگاواتساعت انرژی ذکر شده است، پرداخت کرده که به مراتب بالاتر از میانگین هزینه پرداختی در سایر کشورهای اتحادیه اروپا با ۳۴ یورو به ازای هر مگاواتساعت انرژی بوده است.
در مجموع، اگر راهبرد یونان در بلندمدت بر توسعه ظرفیت برق تولیدی از نیروگاههای گازی و سرمایهگذاری در زیرساختهای مرتبط به آن مانند احداث نیروگاههای جدید، راهاندازی خطوط انتقال و پایانههای صادرات گاز طبیعی مایع با هدف تبدیل شدن به قطب تولید برق منطقه بالکان متمرکز شود، این اقدام با اهداف داخلی تدوین شده این کشور در خصوص کاهش کربن تولیدی در تضاد خواهد بود.
براساس طرح اقلیمی یونان، این کشور متعهد به کاهش ۵۵ درصدی انتشار گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۳۰، حدود ۸۰ درصدی تا سال ۲۰۴۰ در مقایسه با سال ۱۹۹۰ میلادی و رسیدن به اهداف برایند انتشار کربن صفر تا سال ۲۰۵۰ شده است.
این اقدامات در حالی اتفاق افتاده است که تلاش یونان برای تبدیل شدن به عنوان قطب تولید گاز و برق در منطقه بالکان، مشابه آنچه ایتالیا برای رسیدن به آن تلاش میکند، دستیابی به برایند انتشار کربن صفر تا سال ۲۰۵۰ را دشوارتر خواهد کرد. این تغییر آشکار سیاستگذاریها از اهداف تعیین شده در گذار به انرژیهای سبز به سمت افزایش مصرف گاز، همراه با ادامه فعالیت نیروگاههای زغالسنگ در این کشور موضوعی نگرانکننده به نظر میرسد؛ این در حالی است که یونان، یکی از بهترین منابع خورشیدی و بادی در اتحادیه اروپا را در اختیار دارد.
تحلیلگران موسسه «IEEFA» بر این باورند که یونان بهتر است تمرکز خود را به جای افزایش تولید گاز و رشد تولید برق ازنیروگاههای گازی، بر تولید انرژی از تجدیدپذیرها معطوف کند. در صورتی که این سناریو همسو با دستیابی به اهداف اقلیمی اتحادیه اروپا و تعهدات جهانی برای کاهش انتشار کربن همراه شود، نه تنها یونان در کوتاهمدت فرصتهایی برای افزایش درآمد خود به دست خواهد آورد بلکه این کشور با مخاطراتی که با افزایش ظرفیت تولید گاز در این کشور در بلندمدت ایجاد میشود، روبهرو نخواهد شد.
در نمودار شماره ۴، میتوان سهم استفاده از انرژیهای مختلف در سبد انرژی یونان را طی بازه زمانی ماههای ژانویه ۲۰۲۲ تا ژاویه ۲۰۲۵ مشاهده کرد.
نمودار ۴٫ سهم استفاده از انرژیهای مختلف در سبد انرژی یونان در بازه زمانی ژانویه ۲۰۲۲ تا ژاویه ۲۰۲۵
انتهای پیام//
