بر این اساس می‌توان گفت اکتشاف نه‌تنها یک فعالیت فنی معدنی بلکه یک راهبرد توسعه‌ای به شمار می‌آید که بدون تحقق علمی و نظام‌مند آن، توسعه استخراج، فرآوری و حتی سرمایه‌گذاری در بخش معدن با عدم قطعیت بالا و ریسک جدی مواجه خواهد شد.

ایران یکی از کشورهای غنی از لحاظ منابع معدنی در جهان شناخته می‌شود و ذخایر متنوعی از مواد معدنی ازجمله آهن، مس، سرب، روی، طلا و… را در دل خود جای داده است. به طور کلی، میزان ذخایر معدنی در کشور بیش از ۵۰ میلیارد تن برآورد شده است و حدود ۱۲ هزار معدن شناسایی‌شده فعال یا بالقوه در استان‌های مختلف وجود دارد. با این حال و براساس اعلام سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تاکنون تنها حدود ۲ درصد از پتانسیل‌های معدنی ایران کشف و ارزیابی شده و هنوز بخش عظیمی از منابع پنهان باقی‌مانده و به عبارتی کشف نشده است. در حالی که کشورهای مطرح معدنی دنیا روزبه‌روز در حال پیشروی به سمت توسعه اکتشافات و به‌کارگیری روش‌های مدرن و نوین جهت کشف ذخایر جدید معدنی هستند اما متاسفانه این مقوله مهم در کشور ما مغفول واقع شده و آن‌طور که باید و شاید بدان پرداخته نشده است.

نخستین مسئله‌ای که در این زمینه باید به آن اشاره کرد، عدم تخصیص بودجه کافی به بخش معدن و به عبارتی اکتشاف به عنوان قلب فعالیت‌های معدنی است. در حالی که طی سالیان اخیر جایگزینی اقتصاد معدن به جای نفت همواره مورد تاکید مقامات و مسئولان قرار گرفته است و بر این اساس می‌بایستی بودجه مناسبی در اختیار نهادها و سازمان‌های فعال در این بخش، علی‌الخصوص سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور به عنوان متولی اصلی اکتشاف قرار بگیرد اما طی بازه زمانی ۰۴-۱۴۰۳، تنها حدود ۳٫۳ همت بودجه به سازمان مذکور اختصاص یافته است که بی‌شک جوابگوی نیاز این سازمان جهت انجام و توسعه فعالیت‌های اکتشافی نخواهد بود. باید توجه داشت که اگر بودجه کافی برای اکتشافات در نظر گرفته نشود و سرمایه‌گذاری لازم در این حوزه صورت نپذیرد، فعالان معدنی در آینده ناچار به هزینه‌کرد چندبرابری در بخش‌های تجهیز و بهره‌برداری از معادن خواهند شد که همین مسئله بر اهمیت سرمایه‌گذاری در حوزه اکتشاف می‌افزاید.

نکته قابل ذکر دیگر، مهجور واقع شدن اکتشاف در نگاه بعضی از مدیران و مسئولان معدنی کشور است؛ بدین معنا که با توجه به زمان‌بر بودن مقوله اکتشاف و نیاز به انجام مطالعات دقیق زمین‌شناسی، افراد زمان و انرژی کمتری را صرف این مهم کرده و به دنبال ورود هرچه سریع‌تر به حوزه استخراج و فرآوری هستند. این معضل در حالی امروز به پاشنه‌آشیل حوزه اکتشاف تبدیل شده که خوشبختانه پیشرفت‌های مناسبی در راستای به‌کارگیری تکنولوژی و تجهیزات روز اکتشافی حاصل شده است و بنابراین اگر این تغییر در دیدگاه بعضی از مدیران معدنی ایجاد شود که سرمایه‌گذاری در اکتشاف هزینه نیست بلکه یک سرمایه‌گذاری هدفمند و استراتژیک برای آینده است، بخش عمده‌ای از معضلات موجود در این حوزه رفع خواهد شد.

در پایان باید گفت رشد و توسعه اکتشافات در کشور طی سالیان آتی، در گرو توجه بیشتر دولت به سازمان‌های فعال در بخش معدن، به‌ویژه سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور است و تمهیدات لازم جهت حضور مدیران کارشناس در این سازمان و همچنین تخصیص بودجه کافی به آن باید اندیشیده شود؛ چراکه در غیر این صورت، سایر سازمان‌ها و نهادهای فعال در بخش معدن مانند ایمیدرو، ایمپاسکو و… نیز نخواهند توانست به اهداف و برنامه‌های تعریف‌شده خود جامه عمل بپوشانند و در نهایت این حوزه اکتشاف است که کماکان مغفول باقی خواهد ماند. علاوه‌براین، ضرورت دارد که یک‌سری مزایا و معافیت‌ها برای شرکت‌های خصوصی فعال در حوزه اکتشاف نیز در نظر گرفته شود تا در ادامه، شاهد حضور هرچه پررنگ‌تر بخش خصوصی در کنار دولت با هدف مشترک رشد و توسعه اکتشافات معدنی در ایران عزیز باشیم.

انتهای پیام//