به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزاتآنلاین» و به نقل از روابط عمومی شرکت مشاوره اقتصادی آرمان آتورپات، باتریهای سرب-اسیدی به عنوان یکی از قدیمیترین و در عین حال پراستفادهترین انواع باتری در جهان، طی سالهای اخیر جایگاه تثبیتشدهای در صنایع خودرویی و محصولات صنعتی داشتهاند و به دلیل هزینه پایین تولید، دوام مناسب و قابلیت اطمینان بالا، همچنان در خودروها، سیستمهای ذخیرهسازی انرژی و تجهیزات صنعتی که به منابع انرژی قابلتجدید نیاز دارند، مورد استفاده گسترده قرار میگیرند.
تداوم تولید این باتریها بیش از هر چیز ناشی از هزینههای پایینتر آنها در مقایسه با سایر فناوریهای ذخیرهسازی انرژی، بهویژه باتریهای لیتیومی است؛ هرچند استفاده از سرب و اسیدهای خورنده، این نوع باتریها را به منابع بالقوه خطر برای محیط زیست تبدیل کرده است. در همین راستا، در سالهای اخیر اهمیت بازیافت باتریهای سرب-اسیدی به طور فزایندهای مورد توجه قرار گرفته است زیرا سرب به عنوان یکی از عناصر اصلی این باتریها، در صورت ورود به محیط زیست میتواند موجب آلودگی خاک و منابع آبی شود و اسیدهای موجود در آنها نیز در صورت نشت، تهدیدی جدی برای اکوسیستمها و سلامت انسانها به شمار میآیند.
از این منظر، بازیافت این باتریها در حفظ منابع طبیعی و اقدامی اساسی در کاهش آسیبهای زیستمحیطی نقش موثری دارد. دینامیک بازیافت باتریهای سرب-اسیدی تحت تاثیر مجموعهای از عوامل شامل پیشرفتهای فناورانه، تشدید قوانین و مقررات زیستمحیطی، سطح تقاضای صنایع و فشارهای اجتماعی برای کاهش ضایعات قرار دارد و بهکارگیری فناوریهای نوین در این حوزه باعث شده است نرخ بازیافت سرب از باتریهای فرسوده به حدود ۹۵ درصد برسد؛ رقمی که این فرایند را به یکی از موفقترین نمونههای بازیافت مواد سمی در مقیاس جهانی تبدیل کرده است.
در نمودار یک، حجم صادرات باتریهای سرب-اسیدی در کشورهای اروپایی ارائه شده که نشاندهنده ابعاد قابل توجه مبادلات این گروه از پسماندهای صنعتی در سطح قاره اروپا است.
براساس دادههای ارائهشده، در سال ۲۰۲۲ مجموع حجم صادرات باتریهای فرسوده سرب-اسیدی کشورهای اروپایی از ۳۸۷ هزار تن فراتر رفته که بیانگر نقش پررنگ این بازار در چرخه مدیریت پسماندهای خطرناک است.
در میان کشورهای اروپایی، فرانسه در سال ۲۰۲۲ با ثبت حجمی در حدود ۹۰٫۶ هزار تن، بیشترین سهم از صادرات این باتریها را به خود اختصاص داده و سهمی معادل ۲۰ درصد از کل صادرات این قاره را در اختیار داشته است. در مقابل، اگرچه کشورهایی نظیر آلمان، انگلیس و نروژ نیز در سال ۲۰۲۲ سهم قابلتوجهی از این بازار را به خود اختصاص دادهاند و به عنوان بازیگران مطرح در نمودار یک قابل مشاهده هستند اما میزان مشارکت آنها در مقایسه با فرانسه به مراتب کمتر بوده است و فاصله معناداری با سهم این کشور داشتهاند.
فرانسه با صادرات حدودا ۳۴ هزار تن باتری فرسوده سرب-اسیدی به اسپانیا، سهم ۳۷ درصدی از کل صادرات خود در سال ۲۰۲۲ را به این کشور اختصاص داده است. شایان ذکر است که تقریبا تمامی صادرات فرانسه در این سال به کشورهای اروپایی انجام شده و مقاصدی همچون آلمان، بلژیک، بلغارستان و انگلیس را نیز در بر گرفته است.
در مقیاس جهانی، بخش عمده صادرات پسماند باتریهای سربی-اسیدی به کشورهای مکزیک، اسپانیا و کره جنوبی انجام میشود و در این میان، اسپانیا سهم بالایی از واردات را به خود اختصاص داده است. این جایگاه عمدتا به برخورداری این کشور از زیرساختهای پیشرفته بازیافت باتری و وجود قوانین و مقررات حمایتی زیستمحیطی برمیگردد که فرایند بازیافت قانونی و ایمن این محصول را تسهیل میکند. علاوهبراین، موقعیت استراتژیک اسپانیا در اتحادیه اروپا، امکان جمعآوری و پردازش باتریهای مصرفشده از سایر کشورهای اروپایی را فراهم کرده و موجب شکلگیری بازاری فعال و گسترده در حوزه بازیافت این محصول شده است.
در همین راستا، در نمودار ۲ حجم بازیافت باتریهای سرب- اسید در میان کشورهای قاره اروپا قابل مشاهده بوده و بررسی روند زمانی نشان میدهد که در سال ۲۰۲۲ حجم بازیافت در بازه زمانی مورد بررسی در کمترین سطح خود بوده است.
در سال ۲۰۲۳، تجارت باتریهای سربی-اسیدی در اروپا با رشد قابلتوجهی همراه شد؛ رشدی که تا حد زیادی تحت تاثیر اجرای مقررات جدید اتحادیه اروپا موسوم به «EU Batteries Regulation» قابل تبیین است. این مقررات با ایجاد چارچوبی دقیق برای جمعآوری، بازپسگیری و بازیافت باتریهای مصرفشده، شفافیت قانونی و عملیاتی بیشتری برای فعالان این حوزه فراهم کرد و سطح اطمینان تولیدکنندگان و بازیافتکنندگان را افزایش داد.
در نتیجه، کشورهای اروپایی بیشتری تمایل پیدا کردند باتریهای مصرفشده خود را به کشورهایی با زیرساختهای پیشرفته بازیافت، بهویژه اسپانیا صادر کنند تا ضمن انطباق با الزامات قانونی، امکان بازیابی مواد ارزشمند موجود در باتریها نظیر سرب و نیکل فراهم شود. در همین راستا، حجم تجارت باتریهای سربی-اسیدی کشورهای اروپایی در سال ۲۰۲۳، حدود ۹٫۵ درصد نسبت به سال ۲۰۲۲ افزایش یافت.
همزمان با این تحولات، در چارچوب مقررات جدید اتحادیه اروپا، حجم بازیافت باتریها در میان کشورهای اروپایی در سال ۲۰۲۳ افزایش داشت و میزان بازیافت باتریهای سرب-اسیدی در این سال به ۲۷۷ هزار تن رسید که نسبت به سال قبل از آن، رشد ۲٫۷۵ درصدی را ثبت کرد.
از منظر جغرافیای تجاری، در سال ۲۰۲۳ فرانسه همچنان جایگاه خود را به عنوان مطرحترین صادرکننده باتریهای سرب-اسیدی حفظ کرد؛ در حالی که ایتالیا جهشی بسیار چشمگیر را تجربه کرد و حجم صادرات این کشور از ۲۰٫۹ هزار تن به ۴۷ هزار تن افزایش یافت که معادل رشدی بیش از ۱۲۴ درصد بود و میتوان آن را نشانهای از توسعه سریع ظرفیتهای جمعآوری و تجمیع در این کشور دانست.
شریک تجاری اصلی ایتالیا در صادرات این باتریهای فرسوده همانند فرانسه، اسپانیا بود و این کشور در سال مذکور حدود ۱۹ هزار تن از کل تجارت خود را به مقصد اسپانیا ارسال کرد. در مقابل، آلمان در سال ۲۰۲۳ با کاهش حجم تجارت مواجه شد؛ به گونهای که با افت تجارت به شرکای کلیدی خود شامل جمهوری چک و لهستان، حجم صادرات این کشور حدود ۱۴٫۱ درصد کاهش یافت که میتواند ناشی از افزایش بازیافت داخلی و کاهش نیاز به انتقال برونمرزی باتریهای فرسوده باشد.
در سال ۲۰۲۴، حجم کل تجارت باتریهای فرسوده سرب-اسیدی اروپا به ۳۸۷ هزار تن کاهش یافت که نسبت به سال ۲۰۲۳، افتی معادل ۸٫۶ درصد را نشان میدهد و سطح تجارت را تقریبا به حجم سال ۲۰۲۲ بازگرداند.
با این حال، نکته بسیار مهم در سال ۲۰۲۴ افزایش قابل توجه حجم بازیافت بود؛ به طوری که بازیافت باتریهای سرب-اسیدی در اروپا به ۳۰۳ هزار واحد رسید و نسبت به سال قبل از آن، حدود ۹٫۶ درصد رشد را ثبت کرد. این رشد در شرایطی رخ داد که حجم تجارت کاهش یافته بود و نشان میدهد فرایند بازیافت، بیش از پیش به منابع داخلی و ذخایر انباشتهشده متکی شده است.
به بیان دیگر، سال ۲۰۲۴ را میتوان نقطهای دانست که در آن، کارایی سیستم بازیافت از جریانهای تجاری پیشی گرفته و اروپا به مرحلهای بالغتر در مدیریت پسماند باتری رسیده است. در این دوره، کشورهای اروپایی تمرکز اصلی خود را بر توسعه بازیافت درونمنطقهای معطوف کردهاند که نشاندهنده رویکردی منطقی در مدیریت این بازار است. در این میان، اسپانیا با اختصاص سهمی معادل حدود یکسوم از کل تجارت باتریهای فرسوده سرب-اسیدی در سال ۲۰۲۴، به عنوان یکی از مقاصد اصلی صادراتی این محصول شناخته میشود و نقشی محوری در جریانهای تجاری اروپا ایفا میکند.
در مجموع، اتحادیه اروپا با وضع قوانین سختگیرانه جدید در حوزه مدیریت و بازیافت باتریهای سرب-اسیدی، تحولی اساسی در این بخش ایجاد کرده است؛ مقرراتی که ضمن تقویت الزامات زیستمحیطی، به افزایش بهرهوری و کارایی فرایندهای جمعآوری و بازیافت کمک کرده و کشورهای اروپایی را به سمت بازیافت موثرتر، کاهش ضایعات صنعتی و توسعه پایدارتر سوق داده است.
انتهای پیام//
