با وجود فشارهای ناشی از جنگ اوکراین و روسیه، تداوم بحران انرژی و تعطیلی واحدهای فرآوری، صنعت آلومینیوم اروپا و روسیه توانسته‌ است ظرفیت تولید خود را در مسیر نسبتا پایداری حفظ کند. افزایش قیمت جهانی آلومینیوم، بهره‌گیری گسترده‌تر از انرژی‌های تجدیدپذیر و تنوع‌بخشی به زنجیره تامین، مهم‌ترین عوامل این تاب‌آوری در صنعت مذکور در روسیه و اروپا بوده‌اند. با این وجود، بخش تولید آلومینا همچنان آسیب‌پذیرترین حلقه زنجیره صنایع آلومینیومی به شمار می‌رود که نیازمند ارائه راه‌حلی جامع است.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» و به نقل از پایگاه خبری «AI Circle»، طبق آمارهای منتشر شده، میزان تولید آلومینیوم اولیه در قاره سبز با رشد ۱٫۸ درصدی، به ۳٫۴۷ میلیون تن در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ رسید. همچنین، در نیمه نخست سال ۲۰۲۳، تولید آلومینیوم اولیه در اروپا ۳٫۳ میلیون تن اعلام شد و این میزان در نیمه نخست سال ۲۰۲۴ با ثبت رشد ۱٫۳ درصدی، به ۳٫۴ میلیون تن افزایش یافت.

بررسی‌های صورت گرفته حاکی از آن است که میزان تولید آلومینا در قاره اروپا، نوسانات بیشتری را در سال ۲۰۲۴ و نیمه نخست سال ۲۰۲۵ تجربه کرده است. در همین راستا، میزان تولید آلومینا در این قاره در سال ۲۰۲۴ با جهشی چشمگیر از ۲٫۵ میلیون تن به ۲٫۹ میلیون تن رسید که رشد سالانه ۱۴٫۹ درصدی را نشان می‌دهد.

در سال ۲۰۲۵، روند صعودی میزان تولید آلومینا در این قاره متوقف شد و در نیمه نخست همین سال با ثبت یک افت ۰٫۴ درصدی نسبت به سال گذشته میلادی، به ۲٫۸ میلیون تن کاهش یافت. داده‌های ماهانه منتشر شده نیز کاهش مقطعی تولید آلومینای اروپا را در نیمه اول سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهند که بیانگر تاثیرپذیری بالای این بخش از اختلالات ایجاد شده در تامین انرژی و تامین مواد اولیه در قاره سبز است.

بحران انرژی و تحولات ژئوپلیتیک و تاثیر آن بر صنعت آلومینیوم اروپا

جنگ روسیه و اوکراین، نقشی محوری در تحولات ایجاد شده در صنایع تولیدی اروپا داشته است. در همین راستا، این جنگ موجب اختلال در تامین گاز اروپا و افزایش ۴۰ تا ۶۰ درصدی قیمت برق از سال ۲۰۲۲ تاکنون شده است.

با توجه به اینکه هزینه انرژی تا ۶۰ درصد از هزینه واحدهای ذوب آلومینیوم را به خود اختصاص می‌دهد، از این رو فشار زیادی بر تولیدکنندگان آلومینیوم در قاره سبز وارد آمده است. نمونه بارز این تحولات در صنعت آلومینیوم اروپا را می‌توان در آلمان مشاهده کرد؛ جایی که در آن ظرفیت تولید آلومینیوم این کشور در سال ۲۰۲۲ به دلیل مشکلات ذکر شده، حدود ۳۰ درصد و در سال ۲۰۲۳، بیش از ۴۵ درصد کاهش یافت.

با وجود چالش‌های به وجود آمده در صنعت آلومینیوم اروپا، ظرفیت تولید این فلز در قاره سبز به همراه روسیه طی سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ پایداری خود را همچنان حفظ کرده و حتی رشد اندکی را نیز تجربه کرده است. به نظر می‌رسد این تاب‌آوری در صنعت آلومینیوم اروپا به لطف بهبود بهره‌وری، تثبیت نسبی نرخ جهانی این فلز در بازه قیمتی دو هزار و ۵۰۰ تا دو هزار و ۷۰۰ دلار در هر تن و تنوع‌بخشی در زنجیره تامین منابع آن حاصل شده است.

طبق گزارش‌های ارائه شده، حجم واردات آلومینیوم از روسیه به اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ حدود ۶ درصد کاهش یافت و همین امر باعث افزایش تولید داخلی این فلز و نیز تامین منابع جایگزین آن از کشورهای خاورمیانه، هند و آسیای جنوب‌شرقی شد. در عین حال، تولید آلومینا در قاره سبز به دلیل محدودیت‌های دسترسی به مواد اولیه و نوسانات نرخ انرژی همچنان نوساناتی را تجربه می‌کند.

راهکارهای تثبیت تولید آلومینیوم اروپا

برای مقابله با بحران‌های ایجاد شده در صنعت آلومینیوم اروپا، تولیدکنندگان در این قاره به مدرن‌سازی تجهیزات، بهینه‌سازی سیستم‌های انرژی و اتکای بیشتر بر انرژی‌های تجدیدپذیر (به‌ویژه نیروگاه‌های برق‌آبی) روی آوردند. افزایش قیمت آلومینیوم نیز حاشیه سود لازم برای جذب هزینه‌های بالاتر و سرمایه‌گذاری مجدد در بهره‌وری را فراهم کرده است. تنوع‌بخشی به زیرساخت‌ها نیز اهمیت یافته و توسعه مسیرهای جدید ریلی و دریایی، امکان دور زدن خطوط تامین مختل‌ شده را برای تولیدکنندگان اروپا فراهم آورده است.

براساس آمار، حدود ۷۸ درصد برق مصرفی در تولید اولیه آلومینیوم اروپا تا سال ۲۰۲۳ از منابع تجدیدپذیر تامین شد که در مقایسه با سال ۲۰۱۵، حدود ۶۷ درصد رشد را به ثبت رساند. همچنین، استفاده از فناوری‌های تولید آلومینیوم کم‌کربن مانند ذوب با آند خنثی، منجر به کاهش مصرف انرژی و افت میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در صنعت مذکور شده؛ به‌گونه‌ای که تولید کربن در صنعت آلومینیوم اروپا از سال ۱۹۹۰ تاکنون بیش از ۵۰ درصد افت را تجربه کرده است.

نقش پیشگامان صنعت آلومینیوم اروپا در افزایش مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر

برخی از شرکت‌های بزرگ اروپایی، الگوهای موفقی در مسیر تولید پایدار آلومینیوم ارائه داده‌اند. در همین رابطه، شرکت «Hydro Aluminium» در نروژ، بریتانیا و آلمان با اتکا بر انرژی تولید شده از نیروگاه‌های برق‌آبی و اجرای راهبرد «GREENAL»، تمرکز خود را بر استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، اقتصاد چرخشی و نوآوری در فرایند تولید این فلز معطوف کرده است.

شرکت‌های «Aluminij Mostar»، «Rio Tinto ISAL» و شرکت «Aludium» با اتکا بر افزایش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، توسعه فناوری‌های کم‌کربن و بازیافت، موفق شده‌اند میزان مصرف انرژی و انتشار کربن تولیدی خود را کاهش دهند و تولید پایدار آلومینیوم خود را حتی در شرایطی که هزینه‌های بالای تولید آن، نرخ بالای تامین برق و تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی آلومینیوم‌سازان اروپایی را تحت فشار قرار داده است، ادامه دهند.

تعطیلی برخی واحدهای ذوب و فرآوری آلومینیوم اروپا

بخش آلومینا بیش از سایر بخش‌های صنایع آلومینیومی تحت فشارهای ایجاد شده ناشی از اختلالات به وجود آمده قرار گرفته است. در همین رابطه و در سال ۲۰۲۲، واحد ذوب آلومینیوم «Alum Tulcea» در رومانی با ظرفیت سالانه ۶۰۰ هزار تن به دلیل جهش شدید بهای انرژی تعطیل شد.

در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ نیز روند تعطیلی‌ها و کاهش ظرفیت تولید در واحدهای ذوب آلومینیوم نظیر واحد «Aluminium Dunkerque» در فرانسه و  واحد ذوب «Slovalco» در اسلواکی ادامه یافت.

امروزه تنها شمار اندکی از واحدهای ذوب و فرآوری آلومینیوم در قاره اروپا فعال‌ هستند که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به واحد ذوب «Rusal Aughinish» در ایرلند با ظرفیت تولید ۱٫۹ میلیون تن آلومینیوم و واحد ذوب «Stade» در آلمان که عمدتا در زمینه فرآوری آلومینای گرید شیمیایی فعالیت می‌کند، اشاره کرد.

این روند نزولی سبب شده است اروپا بیش‌ از پیش به واردات آلومینا از گینه، برزیل و استرالیا وابسته شود. در حقیقت، این وابستگی خطر تامین مواد اولیه آلومینیوم اروپا و نوسانات در حجم ذخایر فلز سبک در انبارهای این قاره را افزایش داده است.

در همین راستا، تولیدکنندگان آلومینیوم و معامله‌گران فعال در این صنعت برای مقابله با نوسانات عرضه و قیمت فلز مذکور، بخشی از تولید آلومینا را فراتر از نیاز فوری واحدهای ذوب تولید و تامین کرده و در انبارها ذخیره می‌کنند. لازم به ذکر است که این اقدام، امکان تضمین دسترسی به مواد اولیه آلومینیوم در اروپا را فراهم می‌آورد.

چشم‌انداز صنعت آلومینیوم و دسترسی به مواد اولیه در قاره اروپا

در فاصله سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، صنایع آلومینیوم و آلومینا در اروپا و روسیه با چالش‌هایی نظیر جنگ، تحریم‌ها و نوسانات شدید بهای انرژی مواجه بودند؛ در حالی که بخش آلومینیوم مسیر رشد پایدار را این دو منطقه از جهان طی کرده، بخش آلومینا در اروپا و روسیه با نوسانات قابل‌ توجهی همراه بوده است.

با این حال، اتکا به بهره‌وری در تولید، افزایش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، توسعه بازیافت و ذخیره‌سازی مواد اولیه تولیدی وارداتی، به تولیدکنندگان آلومینیوم اروپا این امکان را داده است تا پایداری در فرایند تولید خود را همچنان حفظ کنند.

انتهای پیام//