آن‌طور که به نظر می‌رسد، جمهوری آذربایجان همکاری‌ خود را با موسسات مالی بین‌المللی به منظور تامین منابع مالی و با هدف توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر داخلی گسترش داده است. اخیرا شرکت با مالکیت دولتی «Azerenerji» و وزارت امور مالی این کشور، قرارداد دریافت وام از بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه (IBRD)، یکی از زیرمجموعه‌های اصلی بانک جهانی را به امضا رساندند. گفتنی است امضای این قرارداد در راستای تلاش دولت جمهوری آذربایجان برای ادغام منابع انرژی تجدیدپذیر در شبکه برق داخلی صورت گرفته است.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» و به نقل از پایگاه خبری «caliber.az»، انتظار می‌رود پروژه مشترک دولت جمهوری آذربایجان موسوم به پروژه «Azerbaijan Renewable Energy Scale-Up Project» با بانک جهانی با هدف مدرن‌سازی و توسعه زیرساخت‌های انرژی این کشور پیاده‌سازی شود. پیش‌بینی شده است سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حوزه انرژی‌های جایگزین در جمهوری آذربایجان افزایش یابد و فرایند گذار این کشور به سمت تولید انرژی پایدار و پاک را تسریع ببخشد.

جمهوری آذربایجان از سال ۱۹۹۲ میلادی به عضویت کامل بانک جهانی درآمده است. طی سه دهه گذشته، این کشور نزدیک به چهار میلیارد دلار وام با ضمانت دولتی و شرایط ترجیحی از این نهاد مالی دریافت کرده که به کمک آن، در بیش از ۵۰ پروژه سرمایه‌گذاری صورت گرفته است. همچنین، حدود ۳۰ میلیون دلار کمک‌های فنی و بلاعوض برای راه‌اندازی ۱۱۵ طرح مختلف به کشور مذکور اعطا شده است.

طبق گزارش‌های منتشر شده، با حمایت مالی بانک جهانی، پروژه‌های متعددی در زمینه‌های توسعه بخش کشاورزی و جوامع روستایی، زیرساخت‌های مدیریت آب، حمل‌ونقل، بخش استخراج منابع معدنی و انرژی جمهوری آذربایجان به اجرا درآمده است. علاوه‌براین، بانک جهانی به نهادینه‌سازی شیوه‌های نوین قانونی و اداری بین‌المللی در جمهوری آذربایجان نیز کمک کرده است.

با این وجود، در پنج تا ۶ سال اخیر (از سال ۲۰۱۹ به بعد)، تحت تاثیر بحران‌های جهانی و تغییرات بازار، بیشتر موسسات مالی بین‌المللی بخشی از سیاست‌گذاری‌های تامین مالی خود را مورد بازنگری قرار داده‌اند. پس از اصلاحات صورت گرفته، اولویت‌های اصلی این موسسات مالی به توسعه پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر و بهینه‌سازی مصرف انرژی، مدیریت پسماندهای جامد و ایجاد صنایع بازیافت، ترویج تولید صنایع سبز هم‌زمان با توسعه بخش مالی و تحول دیجیتال در اقتصاد معطوف شده است.

به نظر می‌رسد تحولات مشابهی در خصوص دریافت وام‌ از موسات وابسته به بانک جهانی از سوی جمهوری آذربایجان به ثبت رسیده است. با توجه به تغییرات صورت گرفته کارشناسان بانک جهانی در حال حاضر بیشتر به ارائه خدمات در خصوص بهبود بهره‌وری سیستم‌های گرمایشی در بخش خدمات عمومی جمهوری آذربایجان که با چالش‌های قابل‌ توجهی روبه‌رو است، تمایل دارند. همچنین کارشناسان بانک جهانی قصد دارند از پروژه‌های با اولویت بیشتر در زمینه توسعه صنایع سبز، راه‌اندازی استارت‌آپ‌های فعال در بخش فناوری اطلاعات، توسعه فناوری‌های مبتنی بر اینترنت اشیا و به‌کارگیری راهکارهای دیجیتال برای توسعه روستاها و شهرهای هوشمند در جمهوری آذربایجان بیشتر حمایت کنند.

ادامه توسعه زیرساخت‌های انرژی پاک در جمهوری آذربایجان

طی چند سال گذشته، کارشناسان موسسه مالی بین‌المللی (IFC) به عنوان زیرمجموعه بانک جهانی، همکاری نزدیکی با وزارت انرژی جمهوری آذربایجان داشته‌‌اند. این همکاری شامل تدوین نقشه‌ راه‌های تخصصی برای توسعه بخش انرژی، آماده‌سازی بسترهای لازم برای تولید و صادرات سوخت هیدروژن در جمهوری آذربایجان و همچنین پیشبرد پروژه‌های انرژی بادی در دریای کاسپین بوده است.

در همین حال، بانک جهانی نیز برنامه‌هایی برای حمایت از تدوین نقشه‌ راه توسعه ظرفیت‌های تامین مالی سبز و طراحی ابزارهای نوآورانه برای جذب سرمایه‌گذاری‌ها در بخش انرژی پاک در این کشور در دست طراحی دارد.

در همین راستا، کارشناسان بانک جهانی در سال ۲۰۲۲ با همکاری نهادهای مربوطه در اتحادیه اروپا، توافق‌نامه‌ای تحت عنوان ارائه تسهیلات فنی به جمهوری آذربایجان (AZTAF) امضا کردند که طی آن مبلغ ۵٫۲۵ میلیون یورو کمک بلاعوض در اختیار دولت این کشور قرار گرفت. در حقیقت این منابع مالی به منظور توسعه پروژه‌هایی در چارچوب طرح بهره‌وری بخش انرژی و جلوگیری از تغییرات اقلیمی، حمایت از صندوق بهره‌وری انرژی و توسعه نقشه‌ راه ملی بازسازی ساختمان‌ها در این کشور در نظر گرفته شده است.

مهم‌ترین محور همکاری‌های بانک جهانی و دولت جمهوری آذربایجان در راستای گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر و در قالب پروژه نیروگاهی مبتنی بر انرژی‌های تجدیدپذیر آذربایجان به عنوان بخشی از پروژه «AZURE» است. به عنوان بخشی از این همکاری، شرکت «Azerenerji» و بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه (IBRD)، توافق‌نامه‌ای به ارزش ۱۷۳٫۵ میلیون دلار برای گسترش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در این کشور امضا کردند.

در چارچوب این توافق‌نامه، قرارداد تضمین مالی بین وزارت دارایی جمهوری آذربایجان و بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه نیز به امضا رسید. طبق بخشی از مفاد این قرارداد، بازپرداخت وام دریافتی از سوی دولت جمهوری آذربایجان در بازه‌ زمانی ۱۵ ساله و با ضرب‌العجل پنج‌ ساله تا پایان سال ۲۰۳۹ انجام خواهد شد. همچنین، قرار است دولت جمهوری آذربایجان حدود ۳۱٫۲ میلیون دلار برای اجرای این پروژه سرمایه‌گذاری کند که مبلغ آن از طریق پرداخت مالیات بر ارزش افزوده و عوارض گمرکی تامین خواهد شد.

اعتبارات تخصیص‌یافته به پروژه «AZURE»، صرف نوسازی و گسترش خطوط اصلی انتقال و پست‌های توزیع برق در جمهوری آذربایجان خواهد شد تا ادغام ظرفیت تولید انرژی تجدیدپذیر به طور موثر در شبکه برق سراسری این کشور صورت پذیرد. همچنین این منابع مالی به منظور اتصال برق تولیدی در نیروگاه‌های خورشیدی و بادی با مجموع ظرفیت یک گیگاوات انرژی به شبکه برق سراسری که عمدتا توسط سرمایه‌گذاران بخش خصوصی راه‌اندازی شده‌اند، اختصاص می‌یابد. علاوه‌براین، در پروژه مذکور قرار است برق نیروگاه بادی آبشرون-قره‌داغ با ظرفیت ۲۴۰ مگاوات به شبکه برق سراسری با هدف تقویت امنیت شبکه و افزایش پایداری سیستم انتقال برق متصل شود.

انتظار می‌رود شرایط مناسبی برای پروژه «AZURE» که با همکاری نزدیک با بانک جهانی در حال راه‌اندازی است، به منظور جذب سرمایه‌گذاری‌ها از سوی بخش خصوصی در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ ویژه در بخش نیروگاه‌های بادی فراهم شود. توسعه این پروژه درست در زمانی عملیاتی شده است که دولت جمهوری آذربایجان در نظر دارد صادرات برق خود را افزایش دهد.

بر همین اساس پیش‌بینی می‌شود در مرحله اول، مبلغی بالغ بر ۳۸۴ میلیون دلار سرمایه‌گذاری از سمت بخش خصوصی به منظور توسعه پروژه مذکور تخصیص یابد که این مسئله راه را برای رشد مستمر بخش انرژی سبز در کشور نامبرده هموار می‌سازد.

استفانی استالمایستر، مدیر بانک جهانی در بخش جمهوری آذربایجان در ماه مارس ۲۰۲۵، اظهار داشت: توسعه پروژه «AZURE» امکان دسترسی به برق مقرون‌به‌صرفه و پایدار در جمهوری آذربایجان را فراهم خواهد کرد و نیاز شهروندان و کسب‌وکارها در این کشور را تامین می‌کند.

در ماه نوامبر ۲۰۲۴، در اجلاس کنفرانس تغییر اقلیم سازمان ملل متحد ۲۰۲۴، الهام علی‌اف، رئیس‌ جمهور جمهوری آذربایجان طرح‌هایی را برای جذب سرمایه‌گذاران در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر داخلی تا سال ۲۰۳۰ اعلام کرد که شامل ساخت نیروگاه‌های برق‌آبی، بادی و خورشیدی با مجموع ظرفیت حدود ۶ گیگاوات می‌شود؛ البته سهم قابل‌ توجهی از برق تولیدی از این منابع تجدیدپذیر به کشورهای هدف صادر خواهد شد.

وی در اجلاس مذکور از اهمیت راهبردی توسعه پروژه «AZURE» پرده برداشت و افزود: توسعه پروژه مذکور علاوه بر امکان ادغام برق تولید شده در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر در شبکه برق سراسری جمهوری آذربایجان، زمینه را برای صادرات آن از طریق خطوط و پست‌های انتقال ولتاژ بالا به دیگر کشورها فراهم خواهد کرد.

در طرح جدید «Country Partnership Framework» با هدف توسعه همکاری با جمهوری آذربایجان در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر که در ماه فوریه ۲۰۲۵ توسط هیئت‌ مدیره اجرایی گروه بانک جهانی به تصویب رسید، بانک جهانی و بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه (IBRD) به عنوان زیرمجموعه آن در نظر دارند طی پنج سال آینده (تا سال ۲۰۳۰)، مبلغی بین یک تا ۱٫۵ میلیارد دلار به منظور حمایت از توسعه مجموعه‌ای از پروژه‌های تجدیدپذیر در جمهوری آذربایجان اختصاص دهند.

به‌ طور مشخص، فاز نخست این طرح برای سال‌های مالی ۲۶-۲۰۲۵ شامل چهار تا پنج پروژه جدید در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر براساس درخواست دولت جمهوری آذربایجان خواهد بود. میانگین تامین مالی سالانه طی این دوره پنج ساله پیش‌بینی شده بین ۲۵۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار بوده که در این میان، مبلغ ۲۲۵ میلیون دلار نیز به طور خاص به توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در قالب یک طرح توسعه منطقه‌ای اختصاص یافته است.

انتهای پیام//