براساس آخرین ارزیابی‌های صورت گرفته، حجم بسیار زیادی از ذخایر گرافیت در استرالیا قرار دارد؛ ماده اولیه‌ای که در حال حاضر حجم تقاضای آن در مقیاس جهانی بیش از هر زمان دیگری است. با این حال، استرالیا همچنان برای فرآوری این ماده معدنی به سایر کشورها وابسته است.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» و به نقل از مجله «The Strategist»، در شرایطی که بیش از ۹۰ درصد گرافیت مورد استفاده در باتری‌ها در چین فرآوری می‌شود و با توجه به اینکه استرالیا حجم بسیار بالایی از ذخایر این ماده معدنی را در خود جای داده، این کشور هنوز نتوانسته است در زمینه راه‌اندازی زنجیره تامین آن عملکرد مناسبی از خود نشان دهد. به نظر می‌رسد تغییر این وضعیت ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است و نقطه آغاز آن در شمال استرالیا خواهد بود.

گرافیت، قهرمان گمنام گذار جهانی به انرژی‌های پاک به شمار می‌رود. این ماده معدنی از نظر وزنی بیشترین سهم از یک باتری لیتیوم‌یون را به خود اختصاص داده است و پیش‌بینی می‌شود تقاضای جهانی برای آن تا سال ۲۰۳۵، حدود پنج برابر افزایش را تجربه کند. با این حال، ارزش گرافیت تنها به حوزه انرژی‌های پاک محدود نمی‌شود بلکه این فلز نقشی حیاتی در صنایع دفاعی پیشرفته از جمله در ساخت تسلیحات هایپرسونیک، پهپادها، سامانه‌های ارتباطی امن و تجهیزات ذخیره انرژی نیز دارد.

با وجود چنین اهمیتی، استرالیا هنوز توانایی صنعتی لازم برای تبدیل گرافیت خام به گرافیت کروی و خالص به عنوان ماده اولیه مورد استفاده در ساخت آند باتری‌ها را در مقیاس تجاری در اختیار ندارد. در حال حاضر، این کشور حجم بسیار زیادی از گرافیت خود را به کشورهای فرآوری‌کننده صادر کرده و محصول فرآوری شده را در نهایت با قیمتی گزاف وارد می‌کند؛ اقدامی که یک نقطه‌ضعف راهبردی برای استرالیا محسوب می‌شود.

تحولات ژئوپلیتیک اخیر نیز اهمیت این موضوع را پررنگ‌تر ساخته است. تصمیم چین در سال ۲۰۲۳ مبنی بر محدود کردن صادرات گالیوم و ژرمانیوم در پاسخ به محدودیت‌های وضع شده بر صارات محصولات فناورمحور از سوی غرب نشان داد که کنترل بر تامین مواد معدنی حیاتی اکنون به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی بدل شده است.

به عبارت دیگر، اتکا به یک کشور واحد برای فرآوری فلز گرافیت، ریسکی است که استرالیا نباید آن را متحمل شود. در همین رابطه، ارائه راه‌حل برای این چالش صرفا تنوع‌بخشی به منبع تامین و عرضه گرافیت نیست بلکه ایجاد زنجیره تامین بومی با ارزش افزوده بالای این ماده معدنی در استرالیا خواهد بود و منطقه شمال کشور نامبرده دقیقا مکانی بوده که شرایط برای این تغییر در آن فراهم شده است.

قابل ذکر است که منطقه شمال استرالیا دارای ساختارهای زمین‌شناسی غنی از گرافیت، به‌ ویژه در کمربند «Pine Creek Orogen»، بیابان «Tanami» و منطقه «Aileron Province» است. نکته قابل‌ توجه در خصوص مناطق نابرده شده اینکه تا چندی پیش این نواحی کمتر مورد توجه شرکت‌های فعال در زمینه اکتشاف معادن قرار گرفته بود. در همین رابطه و در سال ۲۰۲۲، شرکت «Kingsland Minerals» یک ذخیره بزرگ گرافیت در منطقه «Leliyn»، حدود ۲۰۰ کیلومتری جنوب شهر داروین کشف کرد. ارزیابی‌های انجام‌ شده در سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد که این ذخیره معدنی تا به امروز بزرگ‌ترین منبع شناخته‌ شده گرافیت در استرالیا به شمار می‌رود. برآوردهای اولیه نیز حاکی از آن است که در این ذخیره معدنی، حدود ۱۹۴٫۶ میلیون تن گرافیت با عیار متوسط ۷٫۳ درصد کربن گرافیتی وجود دارد.

گفتنی است معدن گرافیت «Leliyn» در نزدیکی یک شهر معدن‌خیز واقع شده است و کمتر از ۴۰ کیلومتر تا جاده‌های آسفالته، خطوط ریلی، زیرساخت‌های گاز و بندر شهر داروین فاصله دارد. نتایج آزمایش‌های متالوژیکی انجام شده نیز نشان می‌دهند که امکان تولید کنسانتره گرافیت با خلوص بیش از ۹۴ درصد از ذخایر گرافیت در این معدن وجود دارد. قابل ذکر است که از گرافیت با خلوص بیش از ۹۴ درصد می‌توان در تولید آند باتری‌ها استفاده کرد.

نکته قابل‌ توجه در همین خصوص اینکه تاکنون تنها ۲۵ درصد از کمربند ۲۰ کیلومتری سنگ‌های معدنی گرافیت در ذخایر «Leliyn» حفاری شده و ۷۵ درصد باقی‌مانده آن هنوز مورد ارزیابی و اکتشاف قرار نگرفته است؛ موضوعی که ظرفیت بالقوه‌ای برای توسعه ذخایر گرافیت در این منطقه را ایجاد کرده است. اگر استرالیا قصد دارد صنعت فرآوری گرافیت داخلی خود را توسعه ببخشد، به نظر می‌رسد ذخایر «Leliyn» مناسب‌ترین منطقه از لحاظ برخوردار بودن از حجم بالایی از مواد معدنی حیاتی و بهترین منطقه در این کشور از لحاظ جغرافیایی و ژئوپلیتیکی خواهد بود.

اقدامات دولت‌های ایالتی به منظور توسعه زنجیره گرافیت در استرالیا

اخیرا دولت ایالت کوئینزلند استرالیا با تسریع در زمان راه‌اندازی یک معدن و واحد فرآوری گرافیت به ارزش ۱٫۲۳ میلیارد دلار، گامی مهم در تقویت زنجیره تامین آند باتری و حرکت این کشور برای توسعه فرآوری داخلی این ماده حیاتی برداشته است. ایجاد یک مجتمع فرآوری گرافیت در ارتباط با پروژه‌هایی همچون «Leliyn» و در حومه شهر داروین می‌تواند منافع بسیار زیادی برای دولت ایالتی و مرکزی استرلیا به همراه داشته باشد.

توانایی فرآوری گرافیت خالص و از نوع کروی در استرالیا، آسیب‌پذیری بزرگ این کشور در زنجیره‌های تامین صنایع دفاعی و انرژی‌های پاک را برطرف می‌سازد. همچنین گرافیت فرآوری‌شده به‌مراتب ارزش بیشتری برای استرالیا نسبت به گرافیت خام به ویژه در بحث صادرات آن به کشورهای هدف خواهد داشت. در حقیقت توسعه واحدهای فرآوری در استرالیا به معنای حفظ ارزش افزوده اقتصادی، ایجاد اشتغال بیشتر و تقویت دانش و مهارت داخلی در صنعت گرافیت این کشور خواهد بود.

از آنجایی که کشورهایی همچون ژاپن، کره‌جنوبی و ایالات متحده آمریکا به‌ دنبال منابع گرافیت غیر از منابع گرافیت چین هستند، استرلیا با توسعه بخش فرآوری گرافیت داخلی می‌تواند به منبعی قابل اتکا برای کشورهای نامبرده تبدیل شود. در همین رابطه، احداث یک مجتمع فرآوری گرافیت در شهر داروین، جایگاه استرالیا را به‌ عنوان یک شریک مورد اعتماد، به ویژه برای کشورهای غربی آن هم در شرایطی که این کشورها به شدت به دنبال کاهش وابستگی خود به چین در تامین مواد اولیه حیاتی چون گرافیت هستند، تثبیت خواهد کرد.

البته تاثیرات مثبت اقتصادی و ژئوپلیتیکی توسعه داخلی گرافیت استرالیا را نباید تنها به این صنعت محدود دانست. با افزایش جذب سرمایه‌گذاران می‌توان شهر داروین را به مرکز فرآوری مواد معدنی حیاتی در شمال استرالیا تبدیل کرد. در همین رابطه، دولت قلمرو شمالی استرالیا در حال حاضر طرحی را برای جذب سرمایه‌گذاری گسترده به منظور توسعه زیرساخت‌های حمایتی در صنایع مواد معدنی حیاتی در منطقه «Middle Arm» آغاز کرده است.

پروژه‌هایی نظیر پروژه گرافیت «Leliyn» می‌توانند به سکوی پرتابی برای اکتشافات بیشتر، توسعه صنعتی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، به ویژه در صنایع مواد معدنی حیاتی در استرالیا تبدیل شوند. علاوه‌براین، چنین پروژه‌هایی می‌توانند به تنوع‌بخشی اقتصادی منطقه‌ای و ارتقای مشارکت جوامع بومی در بخش‌های معدن، لجستیک و صنایع پیشرفته کمک کنند.

اگرچه در حال حاضر استرالیا دارای یک راهبرد ملی در خصوص توسعه صنایع مواد اولیه حیاتی به ویژه در صنعت گرافیت بوده اما هنوز به راه‌حل عملی در این رابطه دست پیدا نکرده است. راهبرد «مواد معدنی حیاتی ۲۰۲۳»، گام‌های مهمی از سوی دولت مرکزی این کشور محسوب می‌شود. با این وجود، هنوز برای رسیدن به خودکفایی در زمینه فرآوری مواد معدنی حیاتی و توسعه زنجیره ارزش وابسته به آن در استرالیا کافی نیست.

ایجاد مدل‌های وابسته به مشارکت بخش دولتی – خصوصی برای تقسیم وظایف در فرآوری مواد اولیه حیاتی در صنایع میان‌دستی، تسهیل فرایندهای صدور مجوز برای راه‌اندازی پروژه‌های معدنی، افزایش حجم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و مهم‌تر از همه، هم‌سوسازی سیاست‌گذاری‌ بخش فرآوری مواد اولیه حیاتی با اولویت‌‌بخشی به توسعه صنایع دفاعی، امنیت انرژی و تجارت داخلی از جمله اقداماتی است که باید در همین راستا صورت پذیرد.

استرالیا بیش از یک دهه در خصوص ارتقای جایگاه خود در زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی سخن می‌گوید اما اکنون زمان عمل فرا رسیده است. اجرای عملیات اکتشافی پروژه گرافیت «Leliyn» نشان داد که وقتی همکاری میان فعالان بخش‌های استخراج، زیرساخت و بخش‌های وابسته به آن شکل بگیرد، رسیدن به اهداف مدنظر آسان‌تر خواهد بود.

با این وجود، پرسش اصلی در همین رابطه اینکه آیا استرالیا می‌تواند از پروژه‌های تک‌بعدی فراتر رفته و صنعتی یکپارچه برای فرآوری داخلی گرافیت ایجاد کند یا خیر. اگر پاسخ به این سوال مثبت باشد، این کشور نه‌ تنها ارزش اقتصادی قابل‌ توجهی به دست خواهد آورد بلکه به خودکفایی در زنجیره تامین، به ویژه در صنایع مواد اولیه حیاتی نیز دست خواهد یافت.

انتهای پیام//