توسعه شتابان مراکز داده مبتنی بر هوش مصنوعی در مقیاس جهانی، فشارها بر بازار مس که پیش‌تر نیز با چالش‌هایی در روند عرضه روبه‌رو بوده را افزایش داده است.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» و به نقل از پایگاه خبری «Carboncredits»، موسسه تحقیقاتی «BloombergNEF» اخیرا گزارشی را منتشر کرده است که در آن، پیش‌بینی شده اگر روند رشد تقاضا برای فلز سرخ با همین سرعت ادامه پیدا کند، شکاف در حجم عرضه مس تا سال ۲۰۳۵ به ۶ میلیون تن افزایش خواهد یافت.

در همین رابطه، تنها برای راه‌اندازی مراکز داده هوش مصنوعی طی دهه آینده، به طور میانگین به سالانه حدود ۴۰۰ هزار تن مس نیاز خواهد کرد و این رقم در سال ۲۰۲۸ به اوج خود یعنی ۵۷۲ هزار تن می‌رسد. بر همین اساس و تا سال ۲۰۳۵، مجموع کل مس مصرفی در ساخت این مراکز داده از ۴٫۳ میلیون تن فراتر خواهد رفت.

این روند افزایش در حالی رخ می‌دهد که تقاضا برای فلز سرخ در صنایع دیگر با میزان بالای نرخ مصرف مس از جمله بخش انتقال شبکه برق و نیروگاه‌های بادی نیز به‌ طور قابل‌ توجهی افزایش یافته است؛ به گونه‌ای که انتظار می‌رود میزان مصرف این فلز در دو بخش نامبرده تا سال ۲۰۳۵ حدود دو برابر رشد را تجربه کند. مجموعه این عوامل، فشار شدیدی بر بازاری فلزی وارد کرده که سال‌ها به دلیل سرمایه‌گذاری اندک در راه‌اندازی معادن جدید، با محدودیت در روند عرضه مواجه بوده است.

چرا مراکز داده هوش مصنوعی تا این اندازه به استفاده از مس نیازمندند؟

اگرچه استفاده از مس تنها ۶ درصد از هزینه سرمایه‌ای مورد نیاز برای ساخت یک مرکز داده را به خود اختصاص می‌هد اما نقش آن در ساخت چنین مراکزی بسیار حیاتی است. ویژگی‌های نظیر رسانایی الکتریکی بسیار عالی این فلز، امکان انتقال بهینه انرژی را فراهم می‌کند و رسانایی حرارتی بالای آن، عملکرد بسیار مناسب مبدل‌های حرارتی برای خنک‌سازی سرورهای هوش مصنوعی را تضمین خواهد کرد.

از این رو، تولید نوارهای توزیع برق، اتصالات، ترانسفورماتورها و سامانه‌های خنک‌کننده در مراکز داده، همگی به استفاده از مس وابسته‌ هستند. قابلیت شکل‌پذیری و انعطاف‌پذیری بالای مس نیز امکان تولید اتصالات با ابعاد کوچک‌تر و اجزای حیاتی برای اتاق‌های سرور مراکز داده با فضای بهینه را فراهم می‌آورد. به بیان دیگر، از کابل‌های پرظرفیت گرفته تا تجهیزات کلیدزنی و ترانسفورماتورها، رد پای مس را می‌توان در تمامی لایه‌های زیرساختی مراکز داده مشاهده کرد.

رشد تقاضا برای مصرف مس زیر سایه توسعه مراکز هوش مصنوعی مستدام خواهد ماند

شرکت «BHP» طی گزارشی پیش‌بینی کرده است که تقاضای مس تا سال ۲۰۵۰، حدود ۷۲ درصد افزایش یابد که بخش عمده آن ناشی از توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی و گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر خواهد بود.

براساس برآوردهای صورت گرفته، میزان مصرف سالانه مس در مراکز داده هوش مصنوعی تا سال ۲۰۵۰ به حدود سه میلیون تن خواهد رسید؛ افزایشی که سهم مراکز داده از مصرف جهانی مس را از حدود یک درصد کنونی به ۷ درصد افزایش خواهد داد.

به‌ عنوان مثال، برای ساخت مرکز داده به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار توسط شرکت مایکروسافت در شهر شیکاگو آمریکا (در سال ۲۰۰۹)، حدود دو هزار و ۱۷۷ تن مس مصرف شده است. در حال حاضر با رشد نیاز به استفاده از انرژی در رک‌های سرور «Server Rack» هوش مصنوعی، حجم مس مصرفی در راه‌اندازی هر مرکز داده به‌ طور چشمگیری در حال افزایش است. در نمودار شماره یک، می‌توان میزان رشد مس مصرفی در صنایع نیازمند به استفاده از آن را مشاهده کرد.

نمودار یک. میزان رشد مس مصرفی در صنایع نیازمند به استفاده از فلز سرخ

مسیر پرشتاب رشد تقاضا برای مس در بازار جهانی

ارزیابی شرکت ارائه‌دهنده خدمات مالی «Macquarie» نشان می‌دهد تا سال ۲۰۳۰، میزان مصرف سالانه مس در مراکز داده به حدود ۳۳۰ تا ۴۲۰ هزار تن خواهد رسید. در ارزیابی صورت گرفته، پروژه‌های عظیم مراکز داده هوش مصنوعی اخیر همچون سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های مایکروسافت، متا و پروژه ۵۰۰ میلیارد دلاری شرکت «Stargate» برای ساخت زیرساخت‌های مراکز داده شرکت «OpenAI» در ایالات متحده آمریکا نیز در نظر گرفته است.

از سوی دیگر، انتظار می‌رود ظرفیت مورد نیاز برق مراکز داده از ۷۷ گیگاوات در سال ۲۰۲۳، به ۳۳۴ گیگاوات در سال ۲۰۳۰ افزایش پیدا کند. طبق ارزیابی شرکت گلدمن ساکس، این رشد معادل افزایش ۱۶۵ درصدی تقاضای انرژی در مراکز داده تا سال ۲۰۳۰ خواهد بود؛ جهشی که به‌ طور اجتناب‌ناپذیر نیاز به مصرف مس در سیستم‌های داخلی و همچنین شبکه برق سراسری را به شدت افزایش می‌دهد.

تحولات صورت گرفته نشان می‌دهد که توسعه هوش مصنوعی نه‌ تنها آینده حوزه فناوری بلکه آینده بازار جهانی مس را نیز بازتعریف خواهد کرد. در شرایطی که سرمایه‌گذاری در اکتشاف و توسعه معادن جدید با کندی پیش می‌رود، خطر شکل‌گیری بحران در روند عرضه فلز سرخ بیش از هر زمان دیگری جدی به نظر می‌رسد. در ادامه، میزان برق مورد نیاز مراکز داده هوش مصنوعی طی بازه زمانی سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۳۱ در نمودار شماره ۲ به تصویر کشیده شده است.

نمودار ۲٫ میزان برق مورد نیاز مراکز داده هوش مصنوعی طی بازه زمانی سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۳۱

ضرورت استفاده از مس به منظور اتصال مراکز داده به شبکه‌های برق

یکی دیگر از عواملی که در افزایش تقاضای مصرف مس در مراکز هوش مصنوعی نقش دارد، استفاده از فلز مذکور به منظور اتصال مراکز داده به شبکه برق است. به گفته کالین همیلتون از شرکت‌ ارائه‌دهنده خدمات مالی «BMO Capital Markets»، رشد تقاضای مس تنها به تجهیزات داخلی مراکز داده محدود نمی‌شود.

وی در ادامه تصریح کرد: اگرچه وابستگی مراکز داده به‌ تدریج برای استفاده مستقیم از مس کاهش یافته است اما در فرایند اتصال این مراکز به شبکه‌های برق به شدت به فلز سرخ نیاز خواهد بود.

این بدان معناست که در توسعه خطوط انتقال، پست‌های برق و به‌روزرسانی شبکه انرژی، همگی به استفاده از حجم عظیمی از مس نیازمند هستند. در عصر هوش مصنوعی، ساخت پردیس‌های عظیم مراکز داده برای تضمین تداوم تامین انرژی مورد نیاز این مراکز، به چندین اتصال پشتیبان شبکه انرژی نیاز خواهد داشت؛ موضوعی که بار دیگر نشان‌دهنده رشد تقاضا برای مس است.

ابعاد سرمایه‌گذاری در این زمینه نیز بسیار قابل‌ توجه ارزیابی شده است. در همین راستا، پیش‌بینی می‌شود هزینه توسعه زیرساخت مراکز داده در آمریکای شمالی از ۳۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰، به ۷۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰ و در نهایت به ۱۸۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۴۰ برسد.

محرک‌های کنونی بازار مس

اجرای تعرفه‌ای ۵۰ درصدی بر واردات مس در روز اول آگوست ۲۰۲۵ از سوی دولت ترامپ با هدف تقویت تولید مس داخلی آغاز شد. این سیاست‌گذاری می‌تواند به سود شرکت‌های بزرگ معدنی مستقر در آمریکا مانند شرکت‌های «Freeport-McMoRan» و «Rio Tinto» تمام شود اما برخی فعالان صنعت مس نسبت به اختلالات کوتاه‌مدت در بازار فلز سرخ به واسطه آغاز اجرای تعرفه‌های واردات هشدار دادند.

این خبر درست در زمانی منتشر شد که شرکت گلدمن ساکس به دلیل کاهش حجم تقاضای چین برای این فلز، رقم پیش‌بینی خود از قیمت مس در سال ۲۰۲۵ را کاهش داد. به دنبال این تحولات و انتشار گزارش موسسه تحقیقاتی «BloombergNEF» درباره کمبودهای آتی در بازار مس، ارزش سهام شرکت‌هایی نظیر «Freeport-McMoRan» و صندوق قابل‌ معامله «Global X Copper Miners ETF» با افت همراه شد؛ چراکه سرمایه‌گذاران تاثیر هم‌زمان تعرفه‌ها و چشم‌انداز بازار را ارزیابی کردند.

با این وجود، تحلیلگران همچنان انتظار دارند کمبود دسترسی به مس در بازار و طی بلندمدت باقی بماند و کسری فلز سرخ تا سال ۲۰۳۵ به ۶ میلیون تن برسد؛ چراکه توسعه مراکز داده هوش مصنوعی و پروژه‌های انرژی پاک، تقاضا برای فلز مذکور را به طور چشمگیری افزایش خواهد داد.

نوسانات و شوک‌های قیمتی در بازار فلز سرخ

پس از اعلام تعرفه‌های واردات از سوی دولت ترامپ، قیمت مس بیش از ۲۰ درصد در بازار سقوط کرد؛ افتی که بخشی از آن ناشی از معاملات سفته‌بازان، باز بودن پنجره آربیتراژ واردات و آغاز فرایند ذخیره‌سازی مجدد در انبارها بود. با این وجود، موسسه تحقیقاتی «BloombergNEF» این شرایط را موقتی در نظر گرفته است و پیش‌بینی می‌کند که قیمت مس در سال ۲۰۲۸ به حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ دلار در هر تن برسد؛ چراکه حجم تقاضا از عرضه پیشی خواهد گرفت.

از سوی دیگر، میزان تولید جهانی مس تا سال ۲۰۳۵ احتمالا به ۲۹ میلیون تن خواهد رسید؛ در حالی که نیاز بازار ۳۵ میلیون تن در سال مذکور برآورد می‌شود. در مقابل، بانک جی‌پی مورگان دیدگاهی محتاطانه‌تر در این خصوص ارائه داده و اعلام کرده قیمت‌ مس در سه‌ ماهه سوم ۲۰۲۵ به حدود ۹ هزار و ۱۰۰ دلار در هر تن کاهش یافته و در سه‌ ماهه چهارم در بازه قیمتی ۹ هزار و ۳۵۰ دلار نوسان خواهد داشت.

فلز مس به گلوگاه توسعه مراکز داده هوش مصنوعی تبدیل می‌شود

توسعه مراکز داده برای هوش مصنوعی، تصویر تازه‌ای از افزایش تقاضای مس را به نمایش می‌گذارد. برخلاف خودروهای الکتریکی که به تدریج بر حجم تقاضای فلز سرخ می‌افزایند، به منظور توسعه این مراکز در همان ابتدای کار برای سیم‌کشی در مقیاس نیروگاهی و ایجاد اتصال‌های با ولتاژ بالا و حتی کابل‌کشی متراکم داخل ساختمان به حجم عظیمی از مس نیاز خواهد بود.

چنانچه پیشتر به آن اشاره شد، نیاز به فلز سرخ تنها به درون مراکز داده محدود نیست. در حقیقت ساخت پردیس‌های عظیم هوش مصنوعی، پست‌های برق جدید، ارتقای شبکه انرژی و پیاده‌سازی سامانه‌های پشتیبان چندلایه همگی به استفاده از مس وابسته‌اند. بخش‌های مذکور در کنار رشد تقاضا برای مس در شبکه‌های برق تجدیدپذیر، فلز سرخ را به گلوگاهی کلیدی برای توسعه هوش مصنوعی و گذار به انرژی‌های پاک تبدیل کرده است.

با توجه به اینکه توسعه یک معدن جدید بیش از یک دهه زمان می‌برد، بحران مس ناشی از رشد هوش مصنوعی می‌تواند زودتر از پیش‌بینی‌ها فرا برسد. بر همین اساس، به نظر می‌رسد برای شرکت‌های معدنی، صنایع برق و شرکت‌های بزرگ فعال در حوزه فناوری، تلاقی روند توسعه دیجیتال با کمبود دسترسی به مواد اولیه، به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های صنعتی طی ۲۰ سال آینده بدل خواهد شد.

توسعه مراکز داده مبتنی بر هوش مصنوعی، چشم‌اندازی پیچیده را برای بازار جهانی مس رقم زده است. رشد تقاضای مس برای سیم‌کشی‌های با ظرفیت بالا، ساخت تجهیزات توزیع برق، پست‌های جدید انرژی و شبکه‌های پشتیبان برق همراه با رشد سرمایه‌گذاری در پردیس‌های مراکز داده هوش مصنوعی و توسعه شبکه‌های تجدیدپذیر، شرایط را به منظور تبدیل مس به گلوگاه ساختاری زنجیره تامین در حوزه فناوری هموار کرده است.

از آنجایی که فرایند اکتشاف، صدور مجوز و بهره‌برداری از معادن جدید مس معمولا بیش از یک دهه زمان می‌برد، تامین این حجم چشمگیر از تقاضای فلز سرخ در بازار، مستلزم هماهنگی در ارائه سیاست‌گذاری‌ها، تسهیل در روند سرمایه‌گذاری در فرایند اکتشاف و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در استخراج این فلز است. تقویت ظرفیت‌های بازیافت مس، ارتقای بازدهی مصرف در طراحی مراکز داده و سرمایه‌گذاری در فرایند پژوهش می‌تواند فشار بر بازار این فلز را در کوتاه‌مدت کاهش دهد.

بازیگران مهم بازار، از شرکت‌های معدنی گرفته تا تامین‌کنندگان انرژی و فعالان حوزه فناوری، باید برنامه‌ریزی لازم برای مدیریت بار مصرفی شبکه‌های برق را بازطراحی کنند تا هم‌پوشانی لازم برای دستیابی به اهداف پایداری و تاب‌آوری در تامین انرژی تحقق پیدا کند.

در غیاب این اقدامات هماهنگ، احتمال بروز نوسانات قیمتی، تاخیر در تکمیل پروژه‌های هوش مصنوعی و کندشدن روند گذار به انرژی‌های تجدید افزایش می‌یابد. در پایان، ساخت مراکز داده هوش مصنوعی صرفا تقاضا برای مس را افزایش نمی‌دهد، بلکه محرکی برای بازاندیشی در سیاست‌گذاری‌های ارائه شده برای توسعه منابع معدنی و طراحی زیرساخت‌های بخش انرژی است؛ فرصتی که با مدیریت آگاهانه می‌تواند راهگشای توسعه پایدار در صنعت مس و بخش مراکز داده باشد.

انتهای پیام//