شماری از کارشناس معتقدند که شرکت‌های خودروسازی باید در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین خود بیشتر تلاش کنند و فرایند گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر در صنایع فولاد و آلومینیوم به عنوان بخشی از این زنجیره را تسریع ببخشند.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» و به نقل از شرکت رسانه‌ای «Reccessary»، نقش خودروها در انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای قابل چشم‌پوشی نیست و طبق آمارهای منتشر شده، بخش حمل‌ونقل جاده‌ای حدود ۱۲ درصد از کل انتشار این آلاینده‌ها را به خود اختصاص داده است. با تغییر منبع انرژی خودروها به منابع انرژی پاک‌تر، میزان بالای انتشار گازهای گلخانه‌ای در بخش مصرف‌کنندگان نهایی به مرحله تولید منتقل شده است.

برآوردهای انجام شده نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۴۰، حدود ۸۵ درصد از انتشار گازهای گلخانه‌ای خودروها به تولید مواد اولیه مورد نیاز آن‌ها اختصاص داده خواهد شد. بنابراین، برای تسریع گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر در صنعت خودرو، تنها کنار گذاشتن خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی کافی نیست و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای باید در سراسر زنجیره ارزش این صنعت از جمله در تولید مواد اولیه آن اتفاق بیفتد.

بررسی‌های انجام شده از سوی موسسه چینی «IPE» برای ارزیابی تلاش‌ ۵۱ خودروساز چینی و خارجی در این کشور برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین فولاد و آلومینیوم نشان داد که میزان کل انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از تولید مواد اولیه، سهم بالایی از کل انتشار آلاینده‍‌ا در فرایند تولید خودروهای موتور احتراق داخلی و خودروهای الکتریکی داشته و بیشتر اقدامات برای کاهش این آلاینده‌ها هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد. جالب آنکه خودروسازان الکتریکی در زمینه ارائه گزارش شفاف در خصوص میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین در مقایسه با تولیدکنندگان خودروهای موتور احتراق داخلی ضعیف‌تر عمل کرده‌اند.

کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تولید فولاد و آلومینیوم در صنعت خودروسازی

براساس ارزیابی‌های صورت گرفته، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در ساخت بدنه خودرو، دو فلز فولاد و آلومینیوم سهم قابل توجهی را به خود اختصاص داده‌اند. در همین رابطه، حدود ۴۵ تا ۶۵ درصد از این سهم به خودروهای موتور احتراق داخلی و ۲۵ تا ۴۰ درصد به خودروهای الکتریکی تعلق دارد. بررسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد که با افزایش اندازه خودرو، سهم انتشار گازهای گلخانه‌ای تولید فولاد و آلومینیوم از کل آلاینده‌ها افزایش یافته و در نتیجه میزان کلی کربن تولیدی روندی صعودی را تجربه خواهد کرد.

با گذار صنعت خودرو به سمت تولید خودروهای الکتریکی، توجه به انتشار گازهای گلخانه‌ای گستره ۳ و به‌ ویژه آلاینده‌‎های زنجیره تامین مواد اولیه اهمیت بیشتری پیدا کرده است. انتظار می‌رود با افزایش همکاری تولیدکنندگان خودرو با تامین‌کنندگان فولاد و آلومینیوم، حجم گازهای گلخانه‌ای تولیدی در این زنجیره با روندی نزولی همراه شود.

برآوردهای انجام شده نشان می‌دهد که خودروهای تمام‌الکتریکی تولید شده توسط خودروسازان الکتریکی، نسبت به همین دسته خودروهایی که توسط تولیدکنندگان خودروهای با موتور احتراق داخلی ساخته شده‌اند، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای بیشتری در بخش زنجیره تامین فولاد و آلومینیوم خود دارند. در عین حال، خودروسازانی که هم خودروهای الکتریکی و هم گازهای گلخانه‌ای تولید می‌کنند، معمولا اقدامات لازم را برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین فلز فولاد و آلومینیوم خود انجام می‌دهند.

با این وجود، از آنجایی که سیستم برق خودروهای الکتریکی شامل موتور الکتریکی، باتری و سیستم کنترل وزن سنگینی دارند، تولیدکنندگان خودروهای الکتریکی تمایل دارند وزن آن‌ها را به بخش‌های دیگر خودرو نظیر بدنه بازتوزیع کنند. این دسته از خودروسازان از آلیاژ آلومینیوم منیزیم، ترکیبی از فولاد و آلومینیوم، یا بدنه تمام آلومینیومی برای تولید محصولات خود استفاده می‌کنند و به همین دلیل، تمرکز بیشتری بر کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از تولید آلومینیوم دارند و حتی می‌توانند اقدامات بیشتری در زمینه تولید فولاد نیز انجام دهند.

اطلاعات و اقدامات ناقص در میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین خودرو

در سال ۲۰۲۴، تعداد ۵۱ شرکت پرفروش خودروساز در چین و دارای بیشترین ارزش در بازارهای بورس داخلی و خارجی با هدف بررسی میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای مورد ارزیابی قرار گرفت که از این میان، تعداد ۱۹ تولیدکننده خارجی بودند. تعداد ۵۰ شرکت خودروساز تعهداتی برای کاهش اثرات تغییرات اقلیمی ارائه داده و اقداماتی در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در گستره یک و ۲ انجام داده بودند. با این وجود، به نظر می‌رسد اقدامات خودروسازان مذکور مرتبط با میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین محدودتر بوده است.

در همین راستا، تنها ۲۰ شرکت خودروساز داده‌های مربوط به میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای زنجیره تامین خود را منتشر کردند و تنها در گزارش ۱۳ شرکت اهداف مرتبط با کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در گستره ۳ اعلام شده بود. همچنین، تعداد ۲۶ خودروساز اقداماتی در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای مربوط به زنجیره تولید فولاد و آلومینیوم خود را انجام دادند که بیشتر این اقدامات در مرحله آزمایشی بوده و دامنه محدودی داشتند. علاوه‌براین، گزارش‌های خودروسازان معمولا به صورت کیفی یا درصدی ارائه شده که این موضوع، امکان سنجش دقیق سهم واقعی آن‌ها در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای را دشوار ساخته است.

عدم گذار جدی خودروسازان الکتریکی در چین به انرژی‌های تجدیدپذیر

اگرچه استفاده از خودروهای الکتریکی، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای بسیار ناچیزی دارد و معمولا کربن تولیدی آن نسبت به خودروهای با موتور احتراق داخلی کمتر است اما بررسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد ۱۰ شرکت تولیدکننده بزرگ خودروهای الکتریکی چینی، در زمینه انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین خود، عملکرد ضعیف‌تری نسبت به تولیدکنندگان خودروهای با موتور احتراق داخلی داشته‌اند.

کمتر از نیمی از تولیدکنندگان خودروهای الکتریکی در این کشور، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای خودروهای با موتور احتراق داخلی زنجیره تامین خود را محاسبه و منتشر کرده‌اند و داده‌های واقعی را از تامین‌کنندگان جمع‌آوری می‌کنند. در این بین، تنها دو خودروساز الکتریکی یک هدف‌گذاری را برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین فولاد و آلومینیوم تعیین کرده‌ و هیچ‌ یک میزان پیشرفت خود را در این رابطه منتشر نکرده‌اند. همچنین، تولیدکنندگان خودروهای الکتریکی در زمینه اطلاع‌رسانی در خصوص اقدامات انجام شده برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از تولید باتری نیز اندکی از تولیدکنندگان خودروهای با موتور احتراق داخلی ضعیف‌تر عمل کرده‌اند.

چالش‌ها و فرصت‌های ارزیابی میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای خودروسازان چینی

در حال حاضر تولیدکنندگان با چالش‌های متعددی در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین فولاد و آلومینیوم خود مواجه هستند. در همین راستا، دستیابی به داده‌های واقعی میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای از سوی تامین‌کنندگان دشوار است و ضریب‌های این آلاینده‌ها گاهی نادرست هستند که این امر ارزیابی داده‌ها و میزان پیشرفت روند کاهش آن‌ها را مختل می‌کند. همچنین، خودروسازان چینی تخصص کافی برای کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تامین، به ویژه در بخش فولاد و آلومینیوم را نداشته و اهداف یا مکانیزم‌های ارزیابی مشخصی نیز برای آن تعریف نکرده‌اند.

به علاوه، تولید فولاد یا آلومینیوم کم‌کربن یا بازیافتی نیز برای خودروسازان چینی با هزینه‌های بالایی همراه است؛ البته این مشکلات و چالش‌ها در خودروسازان چینی از موانع بیرونی نیز ناشی می‌شود. نخست اینکه موسسات ارزیابی‌کننده بین‌المللی، هنوز قادر به بررسی موثر میزان پیشرفت انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره‌های تامین خودروسازی نیستند و این موضوع انگیزه خودروسازان چینی برای انجام این کار را کاهش داده است.

دوم اینکه ذی‌نفعان زنجیره تامین خودرو هنوز بر سر تعریف «فولاد و آلومینیوم کم‌کربن یا سبز» به توافق نرسیده‌اند و همین مسئله تصمیم‌گیری در خرید مواد اولیه خودروسازان را دشوار می‌کند. گفتنی است هنوز سیستم‌های بازیافت فولاد و آلومینیوم در چین به‌ طور کامل توسعه نیافته‌اند و آلیاژهای آلومینیومی بازیافتی کیفیت پایینی دارند و عرضه قراضه این فلزات در کشور مذکور نیز محدود است. علاوه‌براین، مصرف‌کنندگان تمایل چندانی به پرداخت هزینه اضافی برای محصولات سبز یا کم‌کربن ندارند.

از سوی دیگر، دولت چین مجموعه‌ای از سیاست‌گذاری‌ها را برای تعمیم اهداف کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در سراسر زنجیره ارزش خودرو اعلام کرده است. به عنوان نمونه، در طرح دستیابی به برایند انتشار کربن صفر در بخش صنعتی از خودروسازان پیشرو برای ایفای نقش هدایت‌کننده در یکپارچه‌سازی زنجیره تامین و استفاده از فرایندهای سبز در طراحی محصول، تامین مواد اولیه، تولید، حمل‌ونقل، انبارداری به همراه تسریع در ساخت یک سیستم یکپارچه برچسب‌گذاری محصولات سبز در کل زنجیره تامین حمایت شده است.

اقدامات دولت چین برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در صنعت خودرو

دولت چین و نهادهای مختلف آن، سیاست‌گذاری‌هایی را برای تشویق تولیدکنندگان فولاد و آلومینیوم به اتخاذ اقداماتی به منظور صرفه‌جویی در مصرف انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در فرایند تولید خود ارائه کرده‌اند. وزارت بوم‌شناسی و محیط‌ زیست چین، ساز‌وکار و سیستم تبادل انتشار این کشور را گسترش داده و تولیدکنندگان فولاد و آلومینیوم را به فهرست آن افزوده است.

این اقدام اهدافی را برای گذار به فرایند کربن‌زدایی در زنجیره تامین خودرو فراهم کرده و حمایت‌های لازم برای انجام اقدامات تامین‌کنندگان در همین رابطه را تضمین کرده است. به عنوان مثال، گنجاندن نام تولیدکنندگان فولاد و آلومینیوم در سیستم تبادل انتشار چین نه تنها مسئولیت‌های مشخص برای آن‌ها تعیین کرده است بلکه مکانیزم‌های قیمت‌گذاری تبادل کربن را هم برای این تولیدکنندگان ارائه داده که طبق آن، ملزم به کاهش انتشار خود در فرایند تولید هستند و به موازات آن، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای زنجیره تامین خودرو نیز کاهش خواهد یافت.

علاوه‌‎براین، به نظر می‌رسد چین در حال توسعه استانداردهای محاسبه و ارزیابی میزان کربن تولیدی بوده و سرعت کار بر روی روش‌های محاسبه قیمت تبادل کربن محصولات تولیدی و ایجاد پایگاه داده ارزیابی چرخه عمر آن‌ها را در سیستم تبادل انتشار افزایش داده است.

در مجموع می‌توان بیان کرد چین به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده خودرو در جهان، باید روش‌های تولید خودروها و مواد اولیه در زنجیره‌های مرتبط با آن را مدیریت و تلاش کند با استفاده از نفوذ خود در زنجیره ارزش، تامین‌کنندگان و مصرف‌کنندگان را به سمت استفاده از روش‌های تولید و خرید محصولات سبز، به ویژه خودروهای الکتریکی سوق دهد. همچنین، تولیدکنندگان خوروهای الکتریکی در چین باید تمرکز خود را صرفا از تولید خودروهای الکتریکی به سمت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌ها در زنجیره‌های تامین این بخش گسترش دهند.

علاوه‌براین، مصرف‌کنندگان چین که بزرگ‌ترین بازار خودرو در جهان را تشکیل می‌دهند، باید به برچسب میزان انتشارهای گازهای گلخانه‌ای خودروی مورد نظر خود و چرخه عمر آن توجه بیشتری داشته باشند و محصولاتی با کربن تولیدی بسیار پایین را خریداری کنند. این اقدامات در نهایت تولیدکنندگان خودرو را به گذار به روش‌های تولید کم‌کربن ترغیب خواهد کرد و به کاهش بیشتر انتشار گازهای گلخانه‌ای در بخش تامین‌کنندگان بالادستی منجر خواهد شد.

در پایان باید گفت با توجه به جایگاه چین به‌ عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و بازار خودرو در جهان، این کشور نقشی تعیین‌کننده در آینده کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در این صنعت ایفا می‌کند. سیاست‌گذاری‌های اخیر دولت چین و گسترش سیستم تبادل کربن این کشور نشان می‌دهد که حرکت به‌ سوی شفافیت بیشتر و الزام تامین‌کنندگان به کاهش انتشار کربن تولیدی، به یک ضرورت بدل شده است. با این حال، موفقیت این مسیر نیازمند همراهی هم‌زمان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان است؛ جایی که نوآوری در تولید محصولات سبز، بهبود کیفیت مواد اولیه کم‌کربن و توجه خریداران به برچسب‌های زیست‌محیطی می‌تواند موتور محرکه گذار به صنعتی پایدارتر باشد.

انتهای پیام//