صنعت ساخت‌وساز عربستان سعودی در حال تجربه تحولی سریع است که به واسطه آن، پروژه‌هایی در مقیاس بزرگ و اصلاحاتی راهبردی در صنعت مذکور انجام شده و قرار است تمرکز در این فرایند بر روی ایجاد ثبات در بلندمدت معطوف شود؛ آنچه در این حین مهم ارزیابی می‌شود، اینکه صنعت ساخت‌وساز عربستان سعودی باید در زمینه تامین مواد اولیه و پرورش و استفاده از نیروی کار همگام با توسعه پروژه‌‎های انجام شده، اقداماتی را به منظور برآورده کردن انتظارات تدارک ببیند.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» و به نقل از وب‌سایت شرکت «Explore Turner & Townsend»، پیش‌بینی می‌شود رشد شاخص تولید ناخالص داخلی عربستان سعودی از ۱.۵ درصد در سال ۲۰۲۴، به ۴.۶ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یابد؛ این مسئله نشان‌دهنده روند روبه‌رشد و توسعه اقتصادی در کشور مذکور است. این روند صعودی ناشی از اصلاحات اقتصادی و مستمر انجام و ارائه طرح‌هایی برای متنوع‌سازی درآمد اقتصادی بوده که با هدف تقویت رشد پایدار و ایجاد تحول اقتصادی در عربستان سعودی صورت گرفته است.

مقامات دولت عربستان سعودی بارها هدف از اصلاحات انجام شده را تبدیل این کشور به یکی از ۱۵ اقتصاد برتر جهان تا سال ۲۰۳۰ اعلام کرده‌اند که به واسطه آن، میراثی بزرگ برای شکوفایی نسل‌های آینده در کشور مذکور بر جای خواهد ماند. در راستای رسیدن به اهداف تعیین شده اقتصادی، صنعت ساخت‌وساز به‌ عنوان یکی از ستون‌های اصلی طرح‌های توسعه و متنوع‌سازی درآمد اقتصادی معرفی شده است که نقشی کلیدی در تحقق اهداف سند چشم‌انداز تحول اقتصادی ۲۰۳۰ در کشور مذکور ایفا می‌کند.

در حقیقت می‌توان این موضوع را مطرح کرد که رشد اقتصادی در عربستان سعودی، موجب رونق چشمگیر صنعت ساخت‌وساز در این کشور شده است. در همین راستا، پروژه‌های شاخصی همچون پروژه «NEOM»، «Red Sea»، پروژه «ROSHN» و «Qiddiya» در عربستان سعودی در دست اجرا هستند و در کنار آن، این کشور در حال آماده‌سازی زیرساخت‌های لازم برای میزبانی از رویدادهای ورزشی بین‌المللی متعددی است. در حال حاضر صنعت ساخت‌وساز عربستان سعودی با چالش جدی تامین منابع لازم از جمله مواد اولیه و کمبود نیروی کار، به‌ ویژه در شرایطی که بسیاری از پروژه‌ها از مرحله طراحی وارد فاز اجرایی شده‌اند و حجم فعالیت‌های ساختمانی نیز به‌ سرعت در حال افزایش بوده، روبه‌رو است.

برای پاسخ به این چالش‌ها، صنعت ساخت‌وساز در عربستان سعودی مجموعه‌ای از اقدامات راهبردی را در دستور کار قرار داده است. از جمله این اقدامات می‌توان به بهره‌گیری از روش‌های نوین ساخت‌وساز، ارتقای مهارت‌های نیروی کار بومی، بهبود زیرساخت‌ها و توسعه مشارکت‌های راهبردی با حمایت و مشارکت بازیگران داخلی و بین‌المللی اشاره کرد. هدف از اجرای این اقدامات، افزایش بهره‌وری، تقویت زنجیره تامین و ایجاد فضای اشتغال با ثبات و منسجم برای نیروی کار عنوان شده است. بررسی عمیق این راهبردها و اقدامات انجام شده نشان می‌دهد که اجرای آن‌ها زمینه‌ساز توسعه بازاری با ثبات در صنعت ساخت‌وساز و تضمین آینده‌ای روشن برای نیروی انسانی فعال در این بخش خواهد بود.

پیشبرد تولید پایدار و افزایش بهره‌وری از طریق اجرای روش‌های نوین ساخت‌وساز در عربستان

شماری از مقامات مسئول در عربستان سعودی طی سال‌های اخیر، بر ترویج استفاده از روش‌های نوین ساخت‌وساز تاکید کرده‌اند. با این حال، روند پذیرش این روش‌ها در صنعت ساخت‌وساز داخلی همچنان به کندی پیش می‌رود و با موانعی روبه‌رو است.

در همین راستا، وزارت امور شهرداری‌ و شوراهای روستایی عربستان سعودی از ارائه طرح ابتکاری ساخت‌وساز نوین با هدف گذار صنعت ساخت‌وساز از اجرای روش‌های سنتی به روش‌های نوین خبر داد.

این طرح با هدف حمایت از سرمایه‌گذاری در توسعه و به‌کارگیری فناوری‌های پیشرفته ساخت‌وساز که در داخل کشور تولید و توسعه یافته‌اند، طراحی شده و بر بهره‌برداری حداکثری از منابع بومی تاکید دارد.

یکی از مزایای کلیدی استفاده از روش‌های نوین ساخت‌وساز، کاهش اثرات زیست‌محیطی در طول این فرایند است. این رویکرد با کاهش حجم نخاله‌‎های ساختمانی، موجب توسعه اقتصاد چرخشی در عربستان سعودی شده است و گامی موثر در راستای پایداری محیط‌ زیستی در این کشور به شمار می‌رود.

مواد اولیه مورد استفاده در روش‌های نوین ساخت‌وساز عمدتا مصالحی هستند که در ساخت‌وسازهای صورت گرفته به روش‌های سنتی نیز به کار می‌روند اما تفاوت اصلی میان آن‌ها، در واقع در فرایند تولید نهفته است. به عبارت دیگر، روش‌های نوین ساخت‌وساز با انتقال بخش زیادی از فعالیت‌های ساخت‌وساز به محیط‌های کارخانه‌ای کنترل و مدیریت‌ شده، امکان مدیریت بهتر پسماندها و نخاله‌‎های ساختمانی و افزایش تمرکز بر بهره‌وری منابع را فراهم می‌سازد.

مطالعات صورت گرفته نشان می‌دهد که استفاده از فرایندهای تولید حرفه‌ای در روش‌های نوین ساخت‌وساز می‌تواند تا حدود ۹۰ درصد از پسماندها و نخاله‌‎های ساختمانی را کاهش دهد؛ چراکه مقدار مصالح مورد نیاز برای ساخت‌و‌ساز به‌ صورت دقیق محاسبه می‌شود. علاوه‌براین، میزان استفاده از مواد بازیافتی نیز روندی افزایش را در روش مذکور تجربه خواهد کرد؛ البته هرگونه مصالح مازاد به چرخه تامین صنعت ساخت‌و‌ساز بازگردانده شده یا در انبارها برای استفاده از آن در آینده نگهداری خواهد شد.

از دیگر مزایای روش‌های نوین ساخت‌وساز می‌توان به استانداردسازی فرایندها و کاهش وابستگی به استفاده از نیروی کار در راه‌اندازی پروژه‌ها، کاهش زمان اجرای آن‌ها و صرفه‌جویی در هزینه‌‌کردها اشاره کرد. به عبارت دیگر، این رویکرد منسجم نه تنها منجر به افزایش سرعت ساخت‌وساز خواهد شد بلکه تاب‌آوری صنعت مذکور را در برابر اختلالات احتمالی ایجاد شده در زنجیره تامین و کمبود نیروی کار افزایش خواهد داد.

اهمیت ارتقای مهارت‌های نیروی کار بومی در صنعت ساخت‌وساز عربستان سعودی

ارتقای مهارت‌های نیروی انسانی بومی در صنعت ساخت‌وساز عربستان سعودی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چراکه از طریق آن می‌توان منابع لازم برای اجرای پروژه‌ها در مقیاس گسترده را فراهم کرد. در همین رابطه، یکی از اهداف دولت عربستان سعودی کاهش نرخ بیکاری در میان شهروندان این کشور و ایجاد فرصت‌های اشتغال گسترده در بخش خصوصی، از جمله صنعت ساخت‌وساز است.

به‌ عنوان مثال، وزارت منابع انسانی و توسعه اجتماعی عربستان سعودی در سال ۲۰۲۴ اصلاحاتی را در طرح «Nitaqat» که با هدف افزایش فرصت‌های شغلی برای شهروندان سعودی ارائه شده است، انجام داد. در همین راستا، شرکت‌های خصوصی نیز با سرمایه‌گذاری در ارائه طرح‌های آموزشی تلاش دارند تا نیروی انسانی مورد نیاز را در بخش مشاغل مهندسی به منظور ورود به بازار کار پرورش دهند.

با هدف‌گذاری آموزش ۲۵ درصد از نیروهای کار بومی در حرفه‌های بخش مهندسی، این اقدام نه تنها به تامین نیاز روزافزون به استفاده از متخصصان ماهر کمک خواهد کرد بلکه وابستگی صنعت ساخت‌وساز عربستان سعودی به استفاده از نیروی کار خارجی را نیز کاهش می‌دهد.

با این تفاسیر، تمرکز بر ارتقای مهارت‌های نیروی کار موجب تقویت زیرساخت نیروی انسانی در صنعت ساخت‌وساز عربستان سعودی شده و تضمین می‌کند که این صنعت از نیروی کاری توانمند و کاربلد بهره‌مند خواهد شد. به بیان ساده‌تر، انجام این اقدامات هم به سود فعالان صنعت ساخت‌وساز خواهد بود و هم به توسعه شاخص اقتصادی در کشور مذکور طی بلندمدت کمک خواهد کرد.

عربستان سعودی در حال تجربه تحولی چشمگیر در بخش‌های لجستیک و حمل‌ونقل داخلی است. در واقع این تحول به واسطه سرمایه‌گذاری‌های کلان انجام شده در زیرساخت‌ها و اصلاحات گسترده در ساختارهای قانونی و حاکمیتی داخلی صورت گرفته است. شماری از مقامات مسئول در عربستان سعودی متعهد شده‌اند تا سال ۲۰۳۰، حدود یک تریلیون دلار به منظور توسعه زیرساخت‌ها در این کشور سرمایه‌ اختصاص دهند. این اقدام موجب توسعه شبکه‌های ارتباط جاده‌ای، هوایی، دریایی و ریلی داخلی شده و زمینه را برای ایجاد پویایی بیشتر در مسیرهای تجاری در این کشور فراهم خواهد کرد.

اصلاحات حاکمیتی و قانونی، دیگر عامل مهمی است که نقشی اساسی در ایجاد تحول صنعت ساخت‌وساز عربستان سعودی ایفا می‌کند. اداره کل زکات، مالیات و گمرک عربستان (ZATCA) طی بیانیه‌ای اعلام کرد که به دنبال تسریع فرایندهای گمرکی داخلی است. الزام ثبت‌نام در سامانه «SABER» برای تمامی کالاهای وارداتی از سال ۲۰۲۵ و کاهش هزینه‌های خدمات واردات از ماه اکتبر ۲۰۲۴، از جمله مهم‌ترین این اصلاحات به شمار می‌رود.

اصلاحات انجام شده در حقیقت بخشی از برنامه گسترده‌تر توسعه صنعتی ملی و لجستیکی عربستان سعودی بوده که با هدف ایجاد محیطی پویاتر و مناسب‌تر برای کسب‌وکارها در بخش لجستیک صورت گرفته است. این تغییرات برای صنعت ساخت‌وساز به معنای دسترسی سریع‌تر به مواد اولیه و کاهش تاخیرهای احتمالی در راه‌اندازی پروژه‌های ساخت‌و‌ساز خواهد بود؛ البته به شرط آنکه شرکت‌های فعال در صنعت مذکور، شرایط خود را با سیستم‌ها و قوانین و مقررات جدید وفق دهند.

ایجاد شراکت‌های راهبردی برای رشد صنعت ساخت‌وساز عربستان ضرورت دارد

همکاری با شرکت‌های ساختمانی خارجی و پیمانکاران محلی، به ویژه در منطقه خاورمیانه می‌تواند نقشی کلیدی در گسترش زنجیره تامین صنعت ساخت‌وساز عربستان سعودی به جهت توسعه پروژه‌هایی بلندپروازانه در مقیاس بزرگ ایفا کند. از سوی دیگر، راه‌اندازی ابرپروژه‌های ساخت‌وساز در این کشور همچنان نیازمند استفاده از پیمانکاران بین‌المللی خواهد بود؛ موضوعی که نیاز به پرورش نیروی کار ماهر بومی در صنعت مذکور در عربستان سعودی را بیش از پیش برجسته می‌کند.

در همین راستا، رویداد «Discover NEOM China» در ماه آوریل ۲۰۲۴ در شهرهای پکن و شانگهای برگزار شد. در این رویداد که با عنوان رشد صنعت ساخت‌وساز برگزار شد، موضوعاتی نظیر توسعه همکاری شرکت‌های ساختمانی چینی با شرکت‌های فعال در صنعت مذکور در عربستان سعودی مورد بحث، گفت‌و‌گو و ارزیابی قرار گرفت.

نظمی الناصر، مدیر سابق پروژه «NEOM» در این رویداد ضمن اشاره به تعاملات گسترده این پروژه با شرکت‌های بزرگ چینی، خاطرنشان کرد: همکاری مستمر با چین، نقشی محوری در توسعه این پروژه ایفا خواهد کرد. از سوی دیگر، دولت عربستان سعودی با سرمایه‌گذاری و همکاری با پیمانکاران داخلی در تلاش است ظرفیت بخش ساخت‌وساز را افزایش داده و روند رشد در این صنعت را تسریع بخشد تا پروژه‌های فعلی و آتی کشور در مسیر تعیین شده که همان توسعه است، قرار بگیرند.

در همین رابطه، صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان (PIF) در سال ۲۰۲۳ اعلام کرد که مبلغ ۱.۳ میلیارد دلار در چهار شرکت مطرح و فعال در صنعت ساخت‌وساز این شرکت از جمله شرکت پیمانکاری «Nesma & Partners Contracting Company»، شرکت مهندسی پیمانکاری «ELSeif Engineering Contracting Company»، شرکت هلدینگ «AlBawani Holding Company» و شرکت پیمانکاری «Almabani General Contractors Company» سرمایه‌گذاری کرده است.

این سرمایه‌گذاری، بخشی از استراتژی صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی در حمایت و تحقق اهداف راهبردی کلیدی تعریف شده از سوی دولت این کشور محسوب می‌شود.

واضح است که هدف‌گذاری‌های تعیین شده از سوی دولت عربستان سعودی برای صنعت ساخت‌وساز داخلی بسیار بلندپروازانه به نظر می‌رسد. با این حال، مسیر پیش‌رو با چالش‌هایی همراه خواهد بود؛ البته با اجرای ابتکارات راهبردی و سرمایه‌گذاری مستمر، از جمله مشارکت فعال ذی‌نفعان بین‌المللی، عربستان سعودی در موقعیت مناسبی برای مدیریت و رفع چالش‌ها قرار دارد.

دولت عربستان سعودی در نظر دارد با اولویت دادن به مولفه‌هایی همچون پایداری، بهره‌وری و رشد در بلندمدت، علاوه بر توسعه صنعت ساخت‌وساز داخلی، دستیابی به اهداف سند چشم‌انداز توسعه اقتصادی ۲۰۳۰ در این کشور را محقق ‌سازد. تلاش‌های عربستان سعودی برای دستیابی به پایداری و توسعه در صنعت ساخت‌وساز، فرصت‌ها و مسئولیت‌هایی را برای تمامی ذی‌نفعان این صنعت به همراه خواهد داشت.

به بیان ساده‌تر توسعه‌دهندگان، پیمانکاران و سرمایه‌گذاران می‌توانند با هم‌سو شدن با اولویت‌های تعیین شده دولت عربستان سعودی در سطح ملی از طریق همکاری‌ با شرکت‌های محلی، نقش موثر و پر رنگ‌تری در افزایش نرخ پذیرش روش‌های نوین ساخت‌وساز و رشد جذب سرمایه‌گذاری به منظور توسعه نیروی انسانی در صنعت مذکور ایفا کنند.

به عبارت دیگر، از این طریق هم می‌توان نیازهای روبه‌رشد صنعت ساخت‌وساز عربستان را تامین کرد و هم می‌توان در بازاری که با تحول سریع و رشد نوآوری و فناوری و رقابت‌پذیری همراه است، خود را بیشتر وفق داد.

انتهای پیام//