اقدام چین در خصوص سرمایه‌گذاری در صنعت فولاد آفریقا را می‌توان حرکتی استراتژیک به منظور کاهش ظرفیت تولید مازاد و رفع نسبی روند کاهش تقاضای فولاد در بازار داخلی این کشور در نظر گرفت.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» و به نقل از مجله «The Diplomat»، با افزایش حجم تقاضای فولاد، صنعت مذکور در آفریقا با روند افزایش سرمایه‌گذاری از سوی کشورهای خارجی، به‌ ویژه چین روبه‌رو شده که صنعت نامبرده شده را دستخوش تغییرات گسترده‌ای کرده است.

براساس آمار ارائه شده، ظرفیت کل تولید فولاد قاره آفریقا در سال ۲۰۲۴ رقمی بالغ بر ۳۹٫۴۹ میلیون تن اعلام شد و پیش‌بینی می‌شود با ثبت نرخ رشد مرکب سالانه ۳٫۱ درصد، این رقم تا سال ۲۰۳۴ به ۵۱٫۸۶ میلیون تن فولاد برسد. این افزایش ظرفیت تولید فولاد به دلیل راه‌اندازی پروژه‌های زیرساختی در مقیاس بزرگ و تلاش‌ کشورهای قاره آفریقایی به منظور کاهش اتکا به واردات پرهزینه این فلز به ثبت خواهد رسید.

در همین راستا، چین تصمیم گرفته است در اقدامی راهبردی به منظور کاهش ظرفیت تولید مازاد فولاد و حل مشکل سرعت بسیار کند تقاضا برای فلز مذکور در بازار داخلی این کشور، در صنعت فولاد آفریقا سرمایه‌گذاری کند. براساس گزارش‌های منتشر شده، بیش از یک میلیارد تن فولاد خام در چین در سال ۲۰۲۳ تولید شد. به نظر می‌رسد حجم تقاضای داخلی برای این فلز به دلیل وضعیت رکود بخش املاک و بخشی از صنایع تولیدی چین روندی نزولی را به ثبت رسانده است. این موضوع سبب شد حجم صادرات فولاد چین در ماه اکتبر سال ۲۰۲۴، به بالاترین میزان خود طی ۹ سال گذشته یعنی ۱۱٫۱۸ میلیون تن برسد.

در مقام مقایسه، باید عنوان کرد که هند به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ فولاد جهان پس از چین، تنها صادرات حدود ۶ میلیون تن فولاد در سال ۲۰۲۳ را  به ثبت رساند. چنین حجم بالایی از صادرات فولاد از مبدا چین، نیاز این کشور به یافتن بازارهای فولاد خارجی مانند قاره آفریقا را برجسته کرده است. با توجه به بررسی‌های صورت گرفته، میانگین قیمت فولاد در بازار داخلی چین به دلیل وضعیت مازاد عرضه و افت تقاضای مصرف‌کنندگان برای این فلز، رقمی حدود ۵۵۲ دلار در هر تن اعلام شده، این در حالی بوده که میانگین قیمت فولاد در بازار آفریقا به دلیل تعرفه‌های واردات و هزینه‌های حمل‌و‌نقل بالاتر و ناکارآمدی در افزایش ظرفیت تولید داخلی در کشورهای قاره مذکور، رقمی بین ۸۵۰ تا یک هزار و ۲۰۰ دلار در هر تن گزارش شده است.

علی‌رغم کاهش جهانی تقاضای فولاد در سال ۲۰۲۳، حجم صادرات این فلز از مبدا چین به قاره آفریقا و برخی کشورهای خاورمیانه بیش از ۶۰ درصد افزایش یافت و به ۱۸٫۱ میلیون تن رسید. این مسئله نشان می‌دهد چین با افزایش حجم صادرات فولاد خود به کشورهای آفریقایی، به دنبال کاهش حجم مازاد عرضه فولاد بازار داخلی است. این اختلاف قیمت به وجود آمده همراه با روند افزایش تقاضای فولاد در برخی از نقاط جهان، قاره آفریقا را به مقصدی جذاب برای تولیدکنندگان فولاد چینی تبدیل کرده است.

ناگفته نماند که سرمایه‌گذاری‌های چین در صنعت فولاد آفریقا ظرفیت تولید داخلی این فلز در قاره مذکور را افزایش داده و موجب کاهش قیمت داخلی فولاد، ایجاد اشتغال در صنعت فولاد کشورهای آفریقایی می‌شود. کشورهایی مانند آفریقای جنوبی و زیمبابوه از سرمایه‌گذاری چین به منظور توسعه واحدهای تولید مقرون‌به‌‎صرفه فولاد استفاده خواهند کرد که این موضوع قیمت فولاد را کاهش داده و توسعه اقتصادی گسترده در دو کشور مذکور را به دنبال خواهد داشت.

گفتنی است فولاد همچنان به عنوان یکی از اصلی‌ترین مواد اولیه مورد استفاده در توسعه زیرساخت‌های قاره آفریقا شامل جاده‌ها، پل‌ها، راه‌آهن و واحدهای تولیدی مورد استفاده قرار می‌گیرد. طبق بررسی‌های صورت گرفته، حجم تقاضای فولاد در قاره آفریقا روند صعودی به خود گرفته است و کشورهای قاره نامبرده همچنان به منظور تامین فولاد مورد نیاز خود به واردات این فلز متکی هستند.

در همین راستا، تولیدکنندگان فولاد آفریقای جنوبی در حال حاضر با مشکل افزایش هزینه‌های عملیاتی و رشد فضای رقابت ناشی از واردات فولاد مقرون‌به‌صرفه چینی مواجهند و به همین دلیل شرکت‌هایی مانند شرکت «ArcelorMittal South Africa»، مجبور به کاهش و یا توقف برخی از فعالیت‌های خود در این کشور شده است. جدای از سرمایه‌گذاری چین در صنعت فولاد آفریقا، شرکت‌‍‌های چینی در حال خرید سهام و توسعه معادن سنگ‌آهن و واحدهای تولید فولاد در سراسر قاره مذکور هستند.

در همین رابطه، اخیرا شرکت «Hebei Iron & Steel Group» و صندوق «China Africa Development Fund» با برخی از دولت‌های آفریقایی به منظور ایجاد قطب‌های جدید تولید فولاد در این قاره تفاهم‌نامه همکاری امضا کرده‌اند. راه‌اندازی و ساخت چندین پروژه فولادی در مقیاس گسترده، نشان‌دهنده نفوذ فزاینده چین در صنعت داخلی فولاد آفریقا است.

به عنوان مثال در زیمبابوه، شرکت «Dinson Iron and Steel Company» به دنبال ساخت یک واحد تولید فولاد با سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری در نزدیکی شهر «Mvuma» است. در حال حاضر شرکت مذکور بزرگ‌ترین واحد تولید فولاد آفریقا را در اختیار دارد و ظرفیت تولید فولاد در آن در سال ۲۰۲۴ سالانه ۶۰۰ هزار تن گزارش شده است. هدف از راه‌اندازی فاز دوم توسعه پروژه تولید فولاد شرکت مذکور، کاهش واردات این فلز به زیمبابوه و افزایش پنج میلیارد دلاری حجم درآمد سالانه دولت کشور مذکور اعلام شده است.

در سال ۲۰۲۴، شرکت توسعه صنعتی «Hebei Iron & Steel Group» به منظور ساخت یک واحد تولید فولاد به ارزش ۴٫۵ میلیارد دلار وارد همکاری با شرکت «Industrial Development Corporation» با هدف افزایش فضای رقابت در تولید فولاد داخلی، کاهش قیمت این فلز در بازار و حمایت از اشتغال‌زایی در صنعت فولاد آفریقای جنوبی شد.

به علاوه در کشور کنیا، شرکت «Fok Medical» با سرمایه‌گذاری یک شرکت چینی در شهرک صنعتی «Tatu» و با هدف تنوع‌بخشی به صنعت فولاد قاره آفریقا، یک واحد تولید فولاد راه‌اندازی کرد. قابل ذکر است سرمایه‌گذاری‌های انجام شده با توافق‌نامه مجمع همکاری چین و آفریقا (FOCAC) مطابقت داشته و نقش سرمایه‌گذاری چین در توسعه صنعتی آفریقا، به ویژه صنایع فولادی را برجسته کرده است.

ناگفته نماند که سرمایه‌گذاری چینی‌ها در صنعت فولاد آفریقا علی‌رغم وعده‌های اقتصادی مطرح شده، مشکلات و چالش‌هایی را با خود به همراه داشته است. به نظر می‌رسد نگرانی‌های زیست‌محیطی، به‌ ویژه در زیمبابوه به دلیل فعالیت واحد تولید فولاد شرکت «Dinson Iron and Steel Company» که بر زندگی جوامع بومی ساکن نزدیک واحد تولیدی مذکور تاثیر منفی گذاشته، افزایش یافته است.

در همین رابطه، می‌توان مطرح کرد که اگرچه افزایش فضای رقابت میان تولیدکنندگان فولاد می‌تواند قیمت این فلز را در بازارهای داخلی کشورهای قاره آفریقا کاهش دهد اما به دنبال آن ممکن است فشارها بر تولیدکنندگان بومی به منظور عرضه محصولات فولادی با کیفیت و صرفه اقتصادی مشابه محصولات فولادی چینی افزایش پیدا کند.

برای اطمینان از اینکه سرمایه‌گذاری شرکت‌های چینی در بلندمدت موجب حفظ منفعت خود در صنعت فولاد آفریقا خواهد شد، دولت‌های آفریقایی باید به جای تکیه بر واردات، بر توسعه ظرفیت تولید داخلی فولاد تمرکز کنند. بر همین اساس، اولویت دولت این کشورها باید به ایجاد قطب‌های تولید فولاد با مشارکت سرمایه‌گذاران چینی با هدف رشد بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و ایجاد اشتغال در صنعت مذکور تبدیل شود.

در همین راستا و با مدرن‌سازی واحدهای تولید و افزایش بهره‌وری اقتصادی در بخش تولید صنعت مذکور، کشورهای آفریقایی می‌توانند از خریداران منفعل فولاد چین به تولیدکنندگان بالقوه تبدیل شوند و موجبات رشد بلندمدت در صنعت فولاد قاره مذکور را فراهم آورند.

از سوی دیگر، سیاست‌گذاران باید رویکردی استراتژیک به منظور جذب سرمایه گذاری‌های خارجی را ارائه دهند تا اطمینان حاصل شود مشارکت شرکت‌های سرمایه‌گذار به جای ایجاد وابستگی به تامین‌کنندگان فولاد خارجی، به توسعه صنعت داخلی فولاد کشورهای آفریقایی منجر می‌شود. در همین راستا، ارائه یک استراتژی هماهنگ می‌تواند به جلوگیری از نوسانات قیمت و اختلالات بازار و ترغیب تولیدکنندگان داخلی به انتقال فناوری به منظور تقویت صنعت فولاد بومی کمک کند.

انتهای پیام//