با توجه به انرژی‌بر بودن بالای صنعت آلومینیوم به عنوان یکی از صنایع معدنی استراتژیک جهان، این مهم به خوبی در صنعت مذکور نمود پیدا کرده و بازار جهانی قراضه آلومینیوم در آستانه یک دوره رشد شتابان قرار گرفته است؛ به نحوی که پیش‌بینی می‌شود ارزش بازار آن که در سال ۲۰۲۴ میلادی حدود ۵۷٫۲ میلیارد دلار برآورد شده بود، با نرخ رشد مرکب سالیانه ۶٫۲ درصد به حدود ۹۱ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۲ برسد.

ضایعات و قراضه‌های آلومینیومی به طور مشخص در حین تولید محصولات آلومینیومی و یا بعد از مصرف آن، ایجاد و بر همین اساس به دو دسته نو و کهنه تقسیم می‌شوند. ازجمله ضایعات نو می‌توان به براده‌ها و ضایعات حاصل از محصولات آلومینیومی ماشین‌کاری‌شده اشاره کرد؛ در حالی که ضایعاتی همچون انواع قوطی‌های نوشیدنی مصرف‌شده و قراضه‌های حاصل از اوراق خودرو در زمره ضایعات کهنه قرار می‌گیرند. کاربرد ضایعات در صنعت آلومینیوم نیز بسیار گسترده است و بیش از نیمی از ماده اولیه واحدهای ذوب ثانویه آلومینیوم را شامل می‌شود. نکته حائز اهمیت دیگر اینکه تولید آلومینیوم ثانویه در مقایسه با آلومینیوم اولیه، به حدود ۹۵ درصد انرژی کمتری نیاز دارد و این تفاوت محسوس مادامی که قیمت آلومینیوم اولیه تحت تاثیر هزینه‌های بالای انرژی به سطوح کم‌سابقه‌ای نزدیک شده، اهمیت بازیافت فلز آلومینیوم را نسبت به قبل دوچندان کرده است. ضرورت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای همگام با گرمایش جهانی و تغییرات شدید آب‌وهوایی، مهر تایید دیگری بر ضرورت بازیافت این فلز پرکاربرد است.

علی‌رغم مزایایی که پیش‌تر به آن‌ها اشاره شد، با نگاهی به وضعیت بازار ضایعات آلومینیومی در ایران به عنوان یکی از کشورهای مطرح معدنی و فلزی جهان درمی‌یابیم که وضعیت این بازار و به دنبال آن بازیافت در کشور چندان مناسب نیست و این مهم آن‌طور که باید و شاید در کانون توجه فعالان صنعت آلومینیوم قرار نگرفته است. ازجمله دلایل مهجور واقع شدن استفاده از ضایعات در کارخانجات آلومینیومی، می‌توان به روند صعودی قیمت آن طی ماه‌های اخیر، به‌ویژه ۱۰ ماهه سال جاری اشاره کرد. در حال حاضر قیمت قراضه نرم آلومینیوم به حدود ۳۲۵ هزار تا ۳۳۰ هزار تومان و قیمت برخی قراضه‌های خاص آلومینیوم (همچون سرسیلندر) به حدود ۳۴۵ تا ۳۵۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم نیز رسیده است. این رشد قیمت که بخشی از آن متاثر از رشد قیمت آلومینیوم در بازارهای خارجی و بخشی دیگر نیز تحت تاثیر افزایش نرخ ارز بوده است، زمینه استفاده از ضایعات در واحدهای ذوب آلومینیوم را کاهش و به دنبال آن بسترساز به‌کارگیری شمش آلومینیوم در این واحدها شده است.

مسئله حائز اهمیت دیگر در این راستا، کمبود قراضه آلومینیومی و عدم واردات آن به داخل کشور است. در حالی که تا پیش از این بخشی از قراضه مورد نیاز آلومینیوم‌سازان از محل بازارهای خارجی و کشورهای همسایه همچون عراق تامین می‌شد اما امروز شاهد آن هستیم که نه‌تنها قراضه‌ای از این محل تامین نمی‌شود بلکه این کشورها خود استفاده از قراضه را با هدف توسعه پروژه‌های مختلف عمرانی، ساختمانی و… در دستور کار قرار داده‌اند و تمایلی به صادرات ضایعات ندارند.

در پایان می‌توان گفت هم‌اکنون مقوله بازیافت و استفاده از ضایعات نه‌تنها در صنایع فلزی و معدنی، به‌ویژه آلومینیوم بلکه در تمامی صنایع همچون کاغذ به یک الزام تبدیل شده؛ به‌گونه‌ای که در اتفاقی تعجب‌برانگیز، قیمت ضایعات کاغذ حدود ۵۰ درصد گران‌تر از ضایعات آهن شده است و نشان از روند روبه‌رشد بازار ضایعات در آینده دارد. همین مسئله، بر اهمیت بازیافت در بدنه صنعت و تولید کشور نیز افزوده و امید است که هم‌زمان با رشد استفاده از ضایعات در خطوط تولید کارخانجات صنعتی و فلزی، شاهد توسعه و استفاده از روش‌های نوین بازیافت، به‌ویژه در حوزه فلزات گران‌بها همچون نقره  باشیم؛ در حالی که به نظر می‌رسد آینده روشنی پیش‌روی این حوزه در کشور قرار داشته باشد.

انتهای پیام//