شرکت فولاد خوزستان به عنوان یکی از بازیگران کلیدی صنعت فولاد کشور، طی سالیان اخیر گام‌های بلندی را در راستای رشد و پایداری تولید علی‌رغم مواجهه با چالش‌های متعدد در زنجیره ارزش این صنعت استراتژیک، به ویژه ناترازی انرژی برداشته که منجر به تثبت جایگاه خود در بازارهای داخلی و بین‌المللی شده است.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین»، تاریخچه درخشان صنعت فولاد در ایران و روند روبه‌رشد تولیدات زنجیره ارزش آن، نشان از اهمیت بالا و نقش‌آفرینی پررنگ این صنعت استراتژیک در راستای تقویت توانمندی‌های ملی، توسعه صادرات و ارزآوری در کنار حرکت جریان ارزش‌افزایی به شریان‌های حیاتی اقتصاد ملی دارد. این صنعت طی یکی دو دهه اخیر علاوه بر تامین نیاز صنایع مصرف‌کننده داخلی همچون نفت، گاز و پتروشیمی، خودروسازی، لوازم خانگی، ساختمان‌سازی و.. به این کامودیتی و بسترسازی برای به حرکت درآمدن چرخ بخش صنعت، نقش مهمی در کاهش وابستگی اقتصادی کشور به درآمدهای نفتی و ارزآوری داشته است. طبق جدیدترین آمار اعلام شده توسط انجمن جهانی فولاد، میزان تولید فولاد دنیا در هشت ماهه سال جاری میلادی به یک میلیارد و ۲۳۰ میلیون و ۶۰۰هزار تن رسیده که از این میزان، سهم ایران ۱۹ میلیون و ۸۰۰ هزار تن بوده است و بر این اساس فولادسازان کشور کماکان در رتبه دهم برترین تولیدکنندگان فولاد جهان قرار دارند.

تولیدکنندگان فولاد طی این سال‌ها در حالی مسیر توسعه را با موفقیت پیموده‌اند که اخیرا با چالش‌ها و معضلات اساسی در زمینه محدودیت‌های انرژی (برق و گاز) مواجه شده‌اند و این مسئله، یک تهدید جدی برای زنجیره تولید و سبد صادرات کشور تلقی می‌شود. در شرایطی که تحریم‌های ظالمانه اقتصادی سال‌هاست سعی در ممانعت از شکوفایی این صنعت پراهمیت دارند، اعمال فشار ناترازی‌های انرژی و قطعی‌های مکرر برق و گاز از یک سو و محدودیت‌های بلندمدت مصرف انرژِی از سوی دیگر، عملا تاب‌آوری شرکت‌های فولادی را کاهش داده است.

فولاد خوزستان؛ مصمم و بااراده قوی در دل ناترازی‌ها

شرکت فولاد خوزستان، یکی از بزرگ‌ترین و برجسته‌ترین تولیدکنندگان فولاد کشور به شمار می‌آید که در سال‌های اخیر، گام‌های بلندی را در مسیر تامین نیاز داخل و صادرات شمش فولادی برداشته است. این شرکت در حالی امروز به یکی از کانون‌های اصلی توسعه زنجیره ارزش فولاد در ایران تبدیل شده که محدودیت‌های انرژی به ویژه برق طی چهار سال گذشته، منجر به از دست رفتن بیش از دو میلیون و ۵۵۵ هزار تن تولید و زیان مالی یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلاری برای این فولادساز مطرح کشور شده است. با این وجود، نگاهی به آمارهای تولید و درآمدزایی شرکت فولاد خوزستان و مقایسه روندهای آن با عملکرد کل صنعت فولاد، حکایت از تاب‌آوری بالا و اقدامات فراگیر این بازیگر استراتژیک صنعت فولاد برای غلبه بر محدودیت‌ها، افزایش بهره‌وری و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های تولید دارد.

شرکت فولاد خوزستان در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ که به «سرمایه‌گذاری برای تولید» نام‌گذاری شده است، موفق به تولید پنج میلیون و هشت هزار و ۸۳۳ تن محصول شامل دو میلیون و ۱۷ هزار و ۳۴۲ تن گندله، یک میلیون و ۸۴۱ هزار و ۸۵۷تن آهن اسفنجی، ۷۸۰ هزار و ۶۳۱ تن بلوم و بیلت و ۳۶۹ هزار و سه تن اسلب شد. این شرکت در ۶ماهه ابتدایی امسال، یک میلیون و ۵۳۸ هزار و ۶۲۲ تن فولاد را به فروش رسانده که از این میزان، یک میلیون و ۶۶ هزار و ۱۶۰ تن سهم بازار داخلی و ۴۷۲هزار و ۴۶۲ تن سهم بازارهای صادراتی بوده است.

نکته قابل توجه در این میان، رشد چشمگیر فروش صادراتی «فخوز» علی‌رغم تشدید محدودیت‌ها و تحریم‌ها علیه این فولادساز مطرح کشور بوده است. در حالی که فولادسازان خوزستانی در نیمه نخست سال گذشته، موفق به فروش ۲۸۲ هزار و ۵۰۶ تن فولاد در بازارهای صادراتی شدند، با مدیریت هوشمندانه در حوزه برندسازی و رصد دقیق بازارهای هدف، این میزان را به ۴۷۲هزار و ۴۶۲ تن در نیمه نخست سال جاری رساندند که نشان از افزایش ۶۷٫۲ درصدی در این بازه زمانی دارد. در کنار این امر، شرکت فولاد خوزستان در این بازه زمانی توانست جایگاه دومین عرضه‌کننده بزرگ شمش فولادی در بازار داخل را به خود اختصاص دهد و با قدرت هرچه تمام‌تر بالاتر از شرکت‌هایی همچون معدنی و صنعتی چادرملو، آهن و فولاد ارفع و … بایستد که نشان از جایگاه والای این شرکت در بازار شمش کشور دارد. در نهایت درآمد حاصل از فروش محصولات شرکت فولاد خوزستان در ۶ ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴ به ۴۰ هزار و ۴۶۶ میلیارد تومان رسید که این میزان با رشد ۲۵٫۴ درصدی نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳ معادل ۳۲ هزار و ۲۵۹میلیارد تومان همراه بود و بیانگر عملکرد موفق «فخوز» در نیمه نخست سال سرمایه‌گذاری برای تولید است.

فولاد خوزستان در مسیر تامین پایدار انرژی

همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد، در حال حاضر ناترازی انرژی به ویژه برق، به مهم‌ترین چالش پیش‌روی تولیدکنندگان فولاد کشور تبدیل شده و عدم‌النفع‌های فراوانی را برای آن‌ها به همراه داشته است. از آنجایی که ادامه روند ناترازی انرژی، موجب فاصله گرفتن میزان تولید صنعت فولاد کشور از ظرفیت‌های نصب شده خواهد شد و مشکلات عدیده‌تری را برای زنجیره تولید و صادرات فولاد ایجاد خواهد کرد، شرکت فولاد خوزستان برای کاهش اثرات مخرب این ناترازی‌ها، اقدامات متعددی را انجام داده است که از جمله آن‌ها می‌توان به تملک نیروگاه ۵۴۰مگاواتی خلیج‌فارس، احداث نیروگاه خورشیدی در بهبهان و گتوند، خرید برق سبز از بورس انرژی و برنامه‌ریزی برای تملک یا مشارکت در احداث نیروگاه‌های دیگر اشاره کرد.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای شرکت فولاد خوزستان در راستای غلبه بر معضل ناترازی برق را می‌توان تملک نیروگاه ۵۴۰ مگاواتی خلیح فارس برشمرد؛ به نحوی که تملک این نیروگاه چندین مزیت اساسی را برای «فخوز» به همراه داشته است. نخست اینکه ماده ۴ به این نیروگاه تعلق یافته و دوم اینکه در حال حاضر فاز نخست آن در مدار تولید قرار گرفته است. مزیت سوم، تامین مالی آن به میزان ۱۹۹ میلیون یورو بوده و چهارم اینکه تهاتر ملک با نیروگاه پذیرفته شده است. از طرفی، اگر برق نیروگاه خلیج‌ فارس وارد مدار نمی‌شد، شرکت فولاد خوزستان به ناچار باید برق مورد نیاز خود را به صورت آزاد با نرخ متوسط ۶ هزار و ۲۰۰ تومان به‌ ازای هر کیلووات ‌ساعت خریداری می‌کرد و در نهایت، هزینه برق خریداری شده «فخوز» به حدود ۶۳۵ میلیارد تومان می‌رسید؛ در حالی ‌که برق تولیدی این نیروگاه با هزینه‌ای حدود ۱۳۵ میلیارد تومان در ماه توانسته است صرفه‌جویی قابل توجه ۵۰۰ میلیارد تومانی را برای شرکت فولاد خوزستان به همراه داشته باشد که خود مزیت رقابتی مهمی در شرایط فعلی رکود بازار و افزایش هزینه‌های تولید محسوب می‌شود. لازم به ذکر است که اکنون «فخوز» به توافقات لازم با گروه مپنا برای تکمیل فاز دوم نیروگاه خلیج فارس نیز دست یافته که می‌تواند زمینه‌ساز تسریع در تکمیل این نیروگاه شود.

شرکت فولاد خوزستان در حالی احداث نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی را در سه فاز ۲۰۰ مگاواتی در دست اقدام دارد که کلنگ فاز نخست این نیروگاه در آبان ماه سال ۱۴۰۳ در شهرستان بهبهان به زمین زده شد. عملیات اجرایی فاز دوم این نیروگاه نیز در بهمن ماه سال گذشته با حضور وزیر نیرو در شهرستان گتوند آغاز شد و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده، هر سه فاز این نیروگاه تا پایان پاییز سال ۱۴۰۵ وارد مدار تولید خواهند شد که این مهم می‌تواند نقش بسزایی در تامین برق پایدار و تحقق کامل ظرفیت تولید در شرکت فولاد خوزستان به همراه داشته باشد.

هدف‌گذاری تولید سبز در گروه فولاد خوزستان

در پی تشدید نگرانی‌های جهانی نسبت به تغییرات اقلیمی و الزام به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای طی سال‌های اخیر، صنعت فولاد به ‌عنوان یکی از صنایع با انتشار کربن بالا، با چالش‌های جدی در مسیر گذار به تولید پایدار مواجه شده است. در حالی که امروز بخش عمده فولاد در جهان به روش کوره بلند (BF) تولید می‌شود و این فرایند به دلیل استفاده از زغال‌سنگ کک‌شو به عنوان سوخت اصلی و عامل احیاکننده از آلایندگی بالایی برخوردار است، جایگزینی آن با سایر روش‌ها مانند کوره قوس الکتریکی (EAF) و فرایندهای احیای مستقیم آهن با محوریت گاز طبیعی همچون میدرکس و پرد در دستور کار فولادسازان مختلف قرار گرفته است. در حال حاضر تولید بیش از ۹۰ درصد فولاد در ایران به روش کوره قوس الکتریکی صورت می‌پذیرد که با توجه به کاهش چشمگیر انتشار دی‌اکسید کربن در این روش نسبت به کوره بلند، همین مسئله می‌تواند به عنوان یکی از مزیت‌های راهبردی کشور در مسیر دستیابی به زنجیره تامین فولاد سبز تلقی شود.

با توجه به اینکه تولید فولاد سبز در گرو جایگزینی هیدروژن با گاز طبیعی به عنوان خوراک مورد نیاز است، شرکت صنعت فولاد شادگان به عنوان یکی از شرکت‌های زیرمجموعه گروه فولاد خوزستان به دلیل نزدیکی به شرکت‌های پتروشیمی، تدابیر لازم در راستای خرید هیدروژن از این شرکت‌ها و جایگزینی آن با گاز طبیعی را اندیشیده است و بر همین اساس می‌توان «فخوز» را پیشگام در تولید فولاد سبز کشور نامید. به علاوه، احداث نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی با هدف تامین برق سبز توسط شرکت فولاد خوزستان نیز خود می‌تواند گام موثری در راستای تحقق تولید فولاد سبز باشد. در کنار این‌ها، اقدامات متعدد دیگری نیز توسط سایر شرکت‌های زیرمجموعه گروه فولاد خوزستان در راستای تولید فولاد سبز انجام شده است که از جمله آن‌ها می‌توان به ارائه طرح استفاده از فناوری جذب مبتنی بر هیدرات (HBCC) و افزودن نمک (TBAB) در خطوط تولید واحدهای فولادسازی توسط شرکت توسعه اقتصادی پایدار فراگیر «تافکو» اشاره کرد. این فناوری نقش بسزایی در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، به ویژه دی‌اکسید کربن در صنعت فولاد و حرکت به سمت تولید فولاد سبز دارد که اجرای آن در دستور کار شرکت فولاد خوزستان قرار گرفته است.

حفظ محیط زیست در دستور کار فولاد خوزستان

یکی از مهم‌ترین مواردی که باید به عنوان یک دستورالعمل و رویکرد اساسی در برنامه تولیدکنندگان فولاد کشور قرار بگیرد، حفظ محیط زیست است؛ مسئله‌ای که شرکت فولاد خوزستان از آغاز زمان راه‌اندازی خود، توجه ویژه‌ای به آن داشته و اقدامات متعددی را در این زمینه انجام داده است. این شرکت طی چهار سال اخیر، بیش از دو هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان در اجرای پروژه‌های زیست‌محیطی سرمایه‌گذاری کرده است که خود نشان از توجه این فولادساز مطرح به حفظ و رعایت مسائل زیست‌محیطی دارد. از جمله مهم‌ترین اقدامات شرکت فولاد خوزستان در این زمینه می‌توان به پروژه بازچرخانی آب اشاره کرد؛ به نحوی که امروز ۸۵ درصد آب مورد استفاده در فرایندهای تولیدی این شرکت از طریق سیستم‌های بازچرخانی تامین می‌شود. این اقدام علاوه بر کاهش برداشت از منابع آب خام، تاثیر بسزایی در مدیریت بحران کم‌آبی و کاهش وابستگی به منابع آبی شهری و کشاورزی داشته است. همچنین «فخوز» با هدف به صفر رساندن استفاده از منابع آب‌ خام، بهمن ماه سال ۱۴۰۳ قراردادی را با شرکت آب و فاضلاب خوزستان به امضا رساند که براساس آن، پساب تصفیه‌خانه فاضلاب شرق اهواز در ۲ فاز، فاز اول ۶۰ هزار مترمکعب در شبانه‌روز و در فاز دوم به ظرفیت ۱۱۲ هزار متر مکعب در شبانه‌روز به مدت ۲۰ سال در اختیار شرکت فولاد خوزستان قرار خواهد گرفت.

نصب سیستم‌های غبارگیر و کنترل آلاینده‌ها با هدف جلوگیری از پراکندگی آلودگی‌های زیست‌محیطی و کنترل کیفیت هوای منطقه، دیگر اقدام موثر شرکت فولاد خوزستان در این زمینه است. به علاوه، این شرکت پروژه منحصربه‌فرد توری بادی «Wind Fencing» را برای نخستین بار در سطح کشور در دست بهره‌برداری دارد که راه‌اندازی آن، تا بیش از ۸۵ درصد جلوی بادبردگی مواد و ایجاد غبار را خواهد گرفت. کاهش و مدیریت پسماندهای صنعتی را می‌توان از دیگر مهم‌ترین اقدامات زیست‌محیطی «فخوز» برشمرد؛ به نحوی که این شرکت ضمن بهره‌گیری از فناوری‌های مدرن، بخشی از پسماندهای صنعتی خود را بازیافت و به چرخه تولید برگردانده که این کار ضمن کاهش اثرات زیست‌محیطی، بهره‌وری مواد اولیه را نیز افزایش داده است. نکته قابل توجه دیگر اینکه شرکت فولا خوزستان تاکنون بیش از ۵۵۰ هکتار فضای سبز در محوطه صنعتی و مناطق اطراف خود ایجاد کرده؛ در حالی‌ که براساس الزامات قانونی، تنها به اجرای ۱۰۰ هکتار آن ملزم بوده است. این میزان، بیش از پنج برابر استانداردهای تعریف‌ شده است و نقش مهمی در کاهش آلودگی‌های محیطی، تثبیت خاک و بهبود کیفیت هوای منطقه دارد.

انتهای پیام//