با آغاز به کار دولت دونالد ترامپ، روند صدور مجوز برای تمامی پروژه‌های جدید انرژی بادی و خورشیدی در اراضی ایالتی، چه در خشکی و چه در دریا متوقف شده است. به نظر می‌رسد این تصمیم آینده توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در ایالات متحده آمریکا و تداوم تولید برق پاک و ارزان را با ابهام جدی مواجه کرده است.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» و به نقل از روزنامه «USA Today»، دولت ترامپ که بارها مخالفت خود را با راه‌اندازی توربین‌های بادی و مزارع خورشیدی ابراز کرده بود، اکنون مجموعه‌ای از دستورهای اجرایی و قوانین جدید را برای محدود کردن توسعه این منابع انرژی پاک صادر کرده است. طبق گزارش‌های ارائه شده حتی در برخی موارد، مجوزهایی که پیش‌تر از سوی دولت بایدن صادر شده بود نیز از سوی دولت جدید آمریکا لغو شده‌ است. در مقابل، دولت ترامپ سیاست‌گذاری‌هایی در جهت حمایت از صنایع نفت، گاز طبیعی و زغال‌سنگ را اتخاذ کرده و بسیاری از محدودیت‌های ایجاد شده در دوران ریاست جمهوری بایدن بر این صنایع را لغو کرده است.

نیک کراکوف، وکیل ارشد در موسسه «Conservation Law Foundation» مستقر در شهر بوستون آمریکا در همین رابطه، بیان کرد: هدف اصلی از اجرای چنین اقداماتی از سوی دولت ترامپ، عملا متوقف کردن توسعه انرژی بادی و خورشیدی در آمریکا است. دولت ترامپ حتی مقررات محدودکننده‌ای که توسعه سوخت‌های فسیلی را متوقف می‌کند ، کنار خواهد گذاشت.

جایگاه انرژی‌های تجدیدپذیر در آمریکا

براساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده آمریکا، انرژی بادی و خورشیدی از سریع‌ترین بخش‌های در حال رشد صنعت برق این کشور به شمار می‌روند. طبق گزارش این نهاد، سهم هر دو بخش مذکور از شبکه برق داخلی آمریکا در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۷ درصد اعلام شده است. در همین راستا، اگرچه نزدیک به ۹۵ درصد از پروژه‌های تجدیدپذیر در زمین‌های اشخاص حقیقی و شرکت‌های خصوصی عملیاتی می‌شوند اما برای راه‌اندازی بسیاری از آن‌ها، به تایید یا دریافت مجوز از نهادهای فدرال‌ در آمریکا نیاز دارند.

نکته بسیار مهم در همین رابطه اینکه قوانین تازه به تصویب رسیده از سوی دولت ترامپ سبب شده است که حتی اجرای چنین طرح‌هایی که به مجوز نهادهای فدرالی نیازمندند نیز با موانعی جدی مواجه شوند.

جیسون گرومت، مدیرعامل انجمن «American Clean Power Association» بیان کرد: تغییر سیاست‌‌گذاری‌ها در مورد الزام دریافت مجوز برای راه‌اندازی پروژه‌های خورشیدی و بادی در اراضی فدرال با تغییر دولت‌ها در آمریکا اتفاقی عادی تلقی می‌شود. با این حال، ایجاد موانع سیاسی و اداری بر سر راه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در چنین پروژه‌هایی که نیاز به مجوز نهادهای فدرال دارند، اقدامی بی‌سابقه است.

مخالفت‌ها و اقدامات دولت ترامپ در زمینه پروژه‌های جدید تجدیدپذیر و وضع مقررات مرتبط با آن، از روز ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵ هم‌زمان با لغو موقت تمامی مجوزهای نیروگاه‌های بادی فراساحلی آغاز شد. در ادامه و در روز هفتم جولای سال جاری میلادی، تمامی یارانه‌های دولتی اختصاص یافته از سوی دولت بایدن برای راه‌اندازی پروژه‌های انرژی بادی و خورشیدی متوقف شد؛ این در حالی بود که حمایت‌های مالی از زغال‌سنگ، نفت و گاز همچنان به قوت خود باقی است. تنها چند روز بعد از تاریخ مذکور، وزارت کشور آمریکا اقدامات متعددی از جمله الزام بازبینی و تایید دولت برای همه پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر در اراضی فدرالی را ارائه کرد.

به گفته کارشناسان، این فرایندهای پیچیده نه‌ تنها روند تصمیم‌گیری‌ها در خصوص چنین پروژه‌هایی را به تاخیر می‌اندازند بلکه حتی می‌تواند بسیاری از پروژه‌های بادی و خورشیدی را به طور کامل متوقف کند. همچنین، در روز ۲۹ جولای ۲۰۲۵ مقرر شد پروژه‌هایی که با شکایت‌های حقوقی مواجهند، تحت بازبینی مجدد از سوی نهادهای فدرال قرار گیرند و احتمال لغو آن‌ها نیز وجود داشته باشد.

هدف نهایی دولت ترامپ؛ محدودیت توسعه صنایع تجدیدپذیر

مقامات دولت ترامپ بارها به صراحت اعلام کرده‌اند که وضع مقررات جدید با هدف محدودسازی صنایع تجدیدپذیر صورت پذیرفته است. طی بیانیه‌‌ای رسمی، وزارت کشور آمریکا تاکید کرده که تغییرات انجام شده از سوی دولت ترامپ به منظور نظارت دقیق‌تر بر پروژه‌های تجدیدپذیری است که به نوعی با صدور مجوز نهادهای فدرال و منابع تحت کنترل آن در ارتباط هستند.

در همین رابطه، گرومت اقدامات دولت ترامپ را تلاشی بی‌سابقه برای استفاده ابزاری از قوانین اداری علیه صنایع آمریکایی توصیف کرد و افزود: حتی برخی فرمانداران جمهوری‌خواه مانند فرماندار ایالت نوادا نیز نسبت به توقف طرح‌های خورشیدی که در مراحل پایانی توسعه قرار دارند، اعتراض کرده‌اند.

کراکوف نیز با اشاره به اینکه الگوی به کار رفته از سوی دولت ترامپ، عملا ایجاد محدودیت در صنایع تجدیدپذیر آمریکا را هدف گرفته است، افزود: چنین رویکردی در تاریخ سیاست‌گذاری‌های بخش انرژی ایالات متحده آمریکا کم‌سابقه و حتی بی‌سابقه بوده است.

رشد بی‌سابقه تقاضای برق و تهدید توقف روند توسعه انرژی‌های پاک

اقدامات اخیر دولت ترامپ در محدودسازی پروژه‌های بادی و خورشیدی در شرایطی انجام می‌شود که تقاضا برای برق در ایالات متحده آمریکا به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده و همچنان رو به افزایش است. تغییرات اقلیمی، توسعه هوش مصنوعی و گسترش مراکز داده، از مهم‌ترین محرک‌های این رشد محسوب می‌شوند.

ری لانگ، مدیرعامل بخش تامین برق در سازمان «American Council on Renewable Energy» در این‌ خصوص اظهار داشت: آمریکا در حال حاضر نیازمند توسعه ظرفیت‌های جدید تولید برق است و این امر بدون بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر ممکن نخواهد بود.

وی در ادامه مطرح کرد: ایالات متحده آمریکا طی چهار سال آینده به حدود ۱۱۸ گیگاوات ظرفیت جدید تولید برق معادل مصرف برق ۱۲ شهر بزرگ خود مانند نیویورک به منظور جلوگیری از جهش قیمت‌ها و کمبود احتمالی انرژی نیاز دارد.

لانگ خاطرنشان کرد: تنها از طریق تعداد محدودی از پروژه‌ها شامل انرژی خورشیدی، بادی، سیستم ذخیره انرژی باتری و حتی در مقیاسی محدودتر نظیر نیروگاه‌های گاز طبیعی می‌توان در چنین بازه زمانی کوتاهی ظرفیت تولید انرژی را افزایش داد.

طبق آمار اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده آمریکا، حدود ۱۷ درصد برق در این کشور از طریق منابع بادی و خورشیدی در سال ۲۰۲۴ تامین شده است. بر همین اساس، حدود ۹۳ درصد از ظرفیت جدید پیش‌بینی‌ شده برای تزریق به شبکه برق آمریکا در سال جاری میلادی، از محل انرژی‌های خورشیدی، بادی و سیستم ذخیره انرژی باتری تامین خواهد شد.

به گفته میشل سالومون از اندیشکده «Energy Innovation, Policy and Technology»، سیاست‌گذاری‌های جدید دولت ترامپ تاثیر کمتری بر پروژه‌های خورشیدی نسبت به پروژه‌های بادی داشته‌اند.

وی در ادامه تاکید کرد: دولت ترامپ تلاش دارد تا حد امکان سرعت روند توسعه انرژی‌های پاک را کاهش دهد. با این وجود، تمام ابزار لازم برای چنین کاری را به تنهایی اختیار ندارد.

سالومون خاطرنشان کرد: بخش قابل‌ توجهی از پروژه‌های خورشیدی در زمین‌های متعلق به بخش خصوصی اجرایی می‌شوند و نیازی به مجوز نهادهای فدرال ندارند.

چین؛ پیشتاز توسعه انرژی‌های پاک در جهان

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که دیگر کشورها به‌ ویژه چین، با سرعتی چشمگیر در حال توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر هستند. مدیرعامل انجمن «American Clean Power Association» هشدار داده است که اگر ایالات متحده آمریکا در این رقابت ایجاد شده برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر عملکرد ضعیفی از خود نشان دهد، میدان رقابت را به چین واگذار خواهد کرد.

در حال حاضر توسعه پروژه‌های بادی و خورشیدی در چین نسبت به دیگر کشورهای جهان با سرعت بسیار بیشتری عملیاتی شده است و در حال حاضر این کشور نزدیک نیمی از ظرفیت نیروگاه‌های بادی جهان را در اختیار دارد. تنها در سال ۲۰۲۳، چین بیش از مجموع سایر کشورهای جهان نیروگاه بادی و خورشیدی احداث کرده است.

در همین راستا، ظرفیت تولید برق خورشیدی چین در ماه می ۲۰۲۵ به یک هزار گیگاوات رسید؛ در حالی که کل ظرفیت خورشیدی ایالات متحده آمریکا تنها ۱۳۴ گیگاوات است. برآوردهای صورت گرفته نشان می‌دهد به کمک یک نیروگاه خورشیدی یک گیگاواتی می‌توان برق مورد نیاز برای حدود ۲۰۰ هزار خانوار را تامین کرد.

براساس آمارهای منتشر شده، تولید برق در چین از مزارع بادی و خورشیدی از مجموع تولید انرژی در نیروگاه‌های زغال‌سنگ و گازی در سه‌ ماهه نخست ۲۰۲۵ پیشی گرفت. تا ماه جولای سال جاری میلادی نیز این کشور ۷۴ درصد از سهم کل پروژه‌های بادی و خورشیدی در حال ساخت جهان را به خود اختصاص داد.

توسعه چنین حجم عظیمی از پروژه‌های تجدیدپذیر موجب شد میزان انتشار کربن چین در نیمه نخست سال جاری میلادی حدود ۲٫۷ درصد کاهش یابد؛ موضوعی که برخی کارشناسان آن را نشانه آغاز روند نزولی انتشار گازهای گلخانه‌ای در چین تلقی می‌کنند. توسعه انرژی‌های پاک و موفقیت در گسترش صنعت خودروهای الکتریکی، چین را به نخستین دولت دیجیتال جهان بدل کرده است.

ژولیو فریدمن، کارشناس برجسته بخش کربن، هیدروژن و سوخت‌های زیستی در شرکت «Carbon Direct» با بیان اینکه اقدامات اخیر دولت ترامپ احتمالا جایگاه چین را به‌ عنوان رهبر جهانی انرژی‌های پاک مستحکم‌تر خواهد کرد، یادآور شد: در بدترین حالت، آمریکا ممکن است بسیاری از مزیت‌های راهبردی خود در بخش انرژی را از دست بدهد.

در مجموع، تصمیم‌های اخیر دولت ترامپ نشان می‌دهد که ایالات متحده آمریکا در مسیر بازگشت به سیاست‌گذاری‌هایی قرار گرفته است که توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را عملا کند یا متوقف می‌کند. تعلیق صدور مجوزها، لغو یارانه‌ها و پیچیده‌سازی فرایندهای اداری به‌ ویژه برای پروژه‌های تجدیدپذیر واقع در اراضی فدرال و پروژه‌های بادی فراساحلی، سرمایه‌گذاران را مردد کرده و افق زمانی بهره‌برداری از ظرفیت‌های مبتنی بر انرژی‌های نو را به سمت یک وضعیت ابهام‌‌آمیز سوق داده است؛ اگرچه بخش بزرگی از پروژه‌های خورشیدی در زمین‌های مالکان بخش خصوصی راه‌اندازی می‌شود اما پروژه‌های بادی، به‌ ویژه آن‌هایی که نیازمند دریافت مجوز نهادهای فدرال هستند، با آسیب‌پذیری بیشتری در روند توسعه خود مواجه خواهند شد.

این رویکرد، پیامدهای فنی و اقتصادی روشنی دارد و آن اینکه افزایش ظرفیت‌های تولید انرژی در شبکه برق آمریکا و پایداری روند تامین انرژی مورد نیاز مصرف‌کنندگان با چالشی جدی مواجه خواهد شد و از سوی دیگر، وابستگی به سوخت‌های فسیلی و هزینه‌های تولید و مصرف برق در بلندمدت در این کشور افزایش خواهد یافت.

از منظر راهبردی نیز کاهش سرعت روند گذار به انرژی‌های پاک، فرصتی تازه را برای رقبایی همچون چین فراهم می‌سازد تا از مزیت تکنولوژیکی و صنعتی خود برای تضعیف جایگاه آمریکا در بخش جهانی انرژی استفاده کنند.

با این وجود، توسعه فناوری‌های جدید و رشد انرژی بازار در قالب پیشرفت در ساخت سیستم ذخیره‌ انرژی باتری و کاهش هزینه‌های تولید موجب شده است بخشی از خلاء انرژی مورد نیاز مصرف‌کنندگان پر شود. از این رو برای جلوگیری از پیامدهای منفی تصمیمات دولت ترامپ در صنایع تجدیدپذیر، لازم است سیاست‌گذاران آمریکایی اقداماتی نظیر حمایت هدفمند از توسعه نوآوری‌ها در بخش انرژی، تامین مالی پروژه‌های تجدیدپذیر در بلندمدت، آموزش نیروی کار، شفافیت حقوقی و سازوکارهای همکاری میان دولت‌های فدرال و مرکزی و بخش خصوصی را در اولویت قرار دهند و اجرایی کنند.

علاوه‌براین، تقویت زنجیر تامین داخلی، تسهیل دسترسی شرکت‌ها به اعتبارات مالی بلندمدت، تضمین بازپرداخت سرمایه‌گذاری از طریق قراردادهای خرید تضمینی و تشویق ساخت قطعات مورد نیاز در پروژه‌های تجدیدپذیر در داخل امری ضروری تلقی می‌شود و موجب حفظ اشتغال پایدار در آمریکا خواهد شد.

در پایان باید گفت حرکت به سوی ارائه سیاست‌گذاری‌های شفاف و پایدار راهی است که هم امنیت انرژی و هم فرصت‌های اقتصادی ایالات متحده آمریکا در آینده را تضمین خواهد کرد.

انتهای پیام//