شرکت آلومینیوم المهدی در مواجهه با چالشهای ناشی از موقعیت جغرافیایی، به ویژه هزینههای بالای حملونقل، تامین پایدار انرژی و فشار بر منابع آبی، راهبردهای متنوعی را به کار بسته است که ایجاد نیروگاه اختصاصی، صرفهجویی چشمگیر در مصرف آب و بومیسازی فناوریهای کلیدی از جمله این اقدامات اصلی به شمار میآیند. این رویکردها نشان میدهند که جغرافیا برای المهدی نه یک محدودیت بلکه بستری برای خلق مزیت رقابتی و پایداری در بازار جهانی آلومینیوم است. حمید رجبپور، مدیرعامل شرکت آلومینیوم المهدی در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری و تحلیلی «فلزاتآنلاین» به بررسی چالشها و محدودیتهای موجود در راستای توسعه پایدار صنعت آلومینیوم کشور و همچنین اقدامات این شرکت در مسیر فوق پرداخته است که در ادامه با یکدیگر خواهیم خواند:
ارزیابی جنابعالی از اهمیت تحقق توسعه پایدار در صنعت آلومینیوم کشور چیست و چه چالشهایی در این زمینه پیشروی فعالان این صنعت وجود دارد؟
صنعت آلومینیوم ایران در شرایط فعلی، مجموعهای از فرصتها و چالشهای مهم را تجربه میکند که این موضوع، ارتباط مستقیمی با نحوه رعایت شاخصهای آمایش سرزمینی دارد. به طور کلی میتوان گفت که این صنعت در مسیر رشد و بلوغ آمایش قرار دارد اما برای رسیدن به توسعه پایدار و رقابتی، نیازمند بازنگری جامع در نقشهراه صنعتی، هماهنگی بهتر میان معدن، تولید، بازار و زیرساختها است تا بتواند از پتانسیلهای معدنی، اقتصادی و جغرافیایی کشور به شکلی بهینه بهرهبرداری کند. در همین راستا، کارخانههای بزرگی نظیر آلومینیوم المهدی در جنوب کشور به دلیل دسترسی به آبهای آزاد و زیرساختهای بندری، نمونههای موفقی از جانمایی بهینه به حساب میآیند. این نقاط قوت باعث شدهاند تا بخشی از زنجیره تولید، به شکلی منطقی و منسجم شکل بگیرد. با این حال، برخی چالشها در جانمایی بهینه صنعت انرژیبری همچون آلومینیوم و عدم توجه کافی به مزیتهای سرزمینی در این خصوص، معضلات متعددی را برای شرکتهای فعال در این عرصه ایجاد کرده است. از یک سو، فاصله تامینکننده داخلی پودر آلومینا از واحدهای تولید آلومینیوم بسیار زیاد بوده و این موضوع باعث افزایش هزینه حملونقل و کاهش کارایی زنجیره تامین شده است. این عدم همراستایی در آمایش سرزمینی، یکی از چالشهای اساسی است که تاثیری مستقیم بر هزینه تمامشده محصول دارد. از سوی دیگر، بازارهای مصرف اصلی در استانهای صنعتی مرکزی و شمالی کشور متمرکز هستند اما صنایع پاییندستی آلومینیوم در این مناطق به اندازه کافی توسعه نیافتهاند. این امر باعث شده است تا زنجیره ارزش به صورت کامل شکل نگیرد و فرصتهای توسعه داخلی محدود باقی بماند. همچنین، در برخی مناطق صنعتی، نگرانیهای زیستمحیطی و کمآبی وجود دارد که باید با دقت بیشتری در برنامهریزیها مورد توجه قرار گیرد تا توسعه صنعتی با حفظ تعادل اکولوژیکی همراه باشد. در همین راستا باید به شرکت آلومینیوم المهدی اشاره کرد که با وجود مزایای قابل توجهی که از نظر موقعیت جغرافیایی دارد، با محدودیتها و چالشهایی نیز روبهرو است که در مسیر توسعه و بهرهوری بهتر باید به آنها توجه ویژه کند.
راهکارهای پیشنهادی جنابعالی جهت رفعت معضلات مذکور چیست؟
ایران پتانسیل آن را دارد که به قطب آلومینیوم خاورمیانه تبدیل شود اما یک مشکل اساسی در این مسیر وجود دارد و آن توجه ناکافی به جغرافیای اقتصادی است. بزرگترین مزیت کشور، قرار گرفتن در مناطق ویژه و نزدیکی به آبهای آزاد است. با این حال برخی کارخانهها در فلات مرکزی یا مناطق دور از دریا احداث شدهاند. این امر یک تناقض بزرگ ایجاد میکند؛ در صنعتی که وابسته به صادرات است، محصولات با هزینه حمل چندبرابری به بنادر میرسند و هر تن شمش گاهی به دلیل موقعیت نامناسب مکانی تا ۷۰ دلار هزینه اضافی به دنبال دارد. راه نجات این صنعت، بازنگری فوری در مکانیابی پروژههای جدید است؛ بازنگریای که باید بر چهار اصل استوار باشد. نخست آنکه واحدهای تولیدی در کریدورهای صادراتی از جمله سواحل خلیج فارس استقرار یابند تا هزینههای لجستیکی کاهش پیدا کند. دوم آنکه توسعه صنعت آلومینیوم با رویکرد خوشهسازی صنعتی صورت پذیرد تا زنجیره تامینی کارآمدتر و منسجمتر شکل گیرد. سوم آنکه استفاده هوشمندانه از منابع آب دریا باید جایگزین فشار بر منابع محدود آب شیرین داخلی شود و چهارم، اتصال واحدهای تولیدی به خطوط انرژی باید به گونهای باشد که از انتقال طولانی و پرهزینه برق جلوگیری به عمل آید. چنین تغییری نه یک انتخاب بلکه ضرورتی برای بقا در بازار جهانی رقابتی است. در غیر این صورت، حتی بهرهگیری از بهترین فناوریها نیز قادر به جبران هزینههای غیرمنطقی ناشی از بیتوجهی به موقعیت جغرافیایی نخواهد بود.
شرکت آلومینیوم المهدی با چه معضلاتی در مسیر تحقق توسعه پایدار دست و پنجه نرم میکند؟
شرکت آلومینیوم المهدی اگرچه از نظر رعایت شاخصهای آمایش سرزمینی به الگویی برای سایر شرکتها تبدیل شده اما به هرحال از منظر موقعیت جغرافیایی، با چالشها و محدودیتهایی نیز دست به گریبان است. یکی از مهمترین چالشها، شرایط اقلیمی منطقه بندرعباس است. هوای گرم و مرطوب این منطقه میتواند روی عملکرد تجهیزات صنعتی و همچنین شرایط کاری نیروی انسانی تاثیرگذار باشد و نیاز به مدیریت دقیقتر سیستمهای تهویه و خنکسازی دارد. از نظر زیرساختهای حملونقل، هرچند بندرعباس دسترسی خوبی به بنادر و مسیرهای دریایی دارد اما گاهی محدودیتهایی در ظرفیت بندری و ترافیک کالا مشاهده میشود که میتواند زمانبندی صادرات و واردات را تحت تاثیر قرار دهد. مسئله دیگر، محدودیتهای زیستمحیطی و قوانین سختگیرانهای است که در این منطقه به منظور حفظ سواحل و اکوسیستمهای حساس اعمال میشود. این موضوع باعث شده است تا شرکت آلومینیوم المهدی ملزم به سرمایهگذاریهای اضافی در بخشهای کنترل آلودگی و مدیریت پسماند باشد. همچنین، نزدیکی به مناطق زلزلهخیز و خطرات طبیعی مانند طوفانهای دریایی، ریسکهایی را برای تداوم عملیات ایجاد میکند که نیازمند برنامهریزی و آمادگی مناسب است. از سوی دیگر، با وجود دسترسی به منابع آب، کمبود آب شیرین و نیاز به تصفیههای پیچیده یکی دیگر از چالشهایی است که در مدیریت منابع آبی شرکت تاثیرگذار است. علاوهبراین، با توجه به توسعه سریع منطقه و افزایش جمعیت شهری، فشارهای اجتماعی و نیاز به تعامل مثبت با جامعه محلی نیز از مواردی است که این شرکت باید برای حفظ رضایت و همکاری پایدار به آن توجه کند اما حیاتیترین چالش این صنعت، وابستگی مطلق به زیرساختهای انرژی است؛ بهگونهای که یک مرتبه قطعی برق یا گاز به معنای توقف کامل خط تولید خواهد بود. کورههای احیا نیز مدتها طول میکشد تا دوباره به مدار تولید بازگردند. برای مواجهه با این مسئله، نیروگاهی با ظرفیت ۵۴۶ مگاوات راهاندازی شده است. از سوی دیگر، ریسکهای ژئوپلیتیک تنگه هرمز همواره به عنوان تهدیدی جدی بر فراز این صنعت قرار دارد؛ چراکه هر تنش میتواند روند صادرات را متوقف کند و راهکار اصلی برای کاهش این ریسک، توسعه پایانهها عنوان میشود. در نهایت، تجربه شرکت آلومینیوم المهدی نشان داده است که جغرافیا میتواند بازیگر صحنه تولید باشد نه صرفا یک تماشاگر. به جرات میتوان گفت که این چالشها در صورت مدیریت هوشمندانه، میتوانند به فرصتهایی برای نوآوری و بهبود تبدیل شوند و شرکت آلومینیوم المهدی را در مسیر توسعه پایدار قرار دهند.
این شرکت چه اقداماتی را با هدف تحقق توسعه پایدار طی سالیان اخیر انجام داده است؟
شرکت آلومینیوم المهدی برای مواجهه با چالشها و محدودیتهای موقعیت جغرافیایی خود، رویکردهای متعددی را به کار گرفته که نشاندهنده تعهد جدی به توسعه پایدار و بهبود مستمر است؛ چالشهایی نظیر بحران برق، مدیریت منابع، اصلاح ساختارها و بومیسازی فناوری، تصویری از حرکت شرکت آلومینیوم المهدی به سمت ثبات و توسعه پایدار را ترسیم میکند. در یکی از تحسینبرانگیزترین نمونههای تحول صنعتی در سالهای اخیر، شرکت آلومینیوم المهدی در بندرعباس موفق شد تا از بحرانهای پیاپی عبور کند و به الگویی برای مدیریت کارآمد در صنعت آلومینیوم ایران تبدیل شود. بزرگترین بحران شرکت آلومینیوم المهدی طی سالهای گذشته، قطعی مکرر برق بود؛ بحرانی که میتوانست نفس تولید را برای همیشه متوقف کند. زمانی که توانیر اعلام کرد امکان تامین برق وجود ندارد، مدیران این مجموعه دریافتند که باید به صورت مستقل وارد عمل شوند. در نتیجه، نیروگاهی به ارزش ۲۴۰ میلیون یورو احداث شد که ظرفیت تولید ۵۴۶ مگاوات برق دارد. این نیروگاه سیکل ترکیبی، شامل دو توربین گازی و یک توربین بخار است که فاز نخست آن در خرداد ماه ۱۴۰۳ وارد مدار شد و فاز دوم نیز در آستانه اتصال به شبکه سراسری برق استان قرار دارد. این اقدام نه تنها نیاز داخلی کارخانه را تامین میکند بلکه در قالب یک مسئولیت اجتماعی، به کاهش ناترازی برق کشور نیز کمک خواهد کرد. در ادامه مسیر اصلاحات زیربنایی، مصرف آب کارخانه به طور چشمگیری کاهش یافت؛ به گونهای که میزان مصرف از ۶۸ هزار مترمکعب در ماه به ۳۶ هزار مترمکعب رسید و تنها طی سه ماه، ۹۵ هزار مترمکعب صرفهجویی شد؛ رقمی معادل مصرف هزاران خانوار. همچنین، حجم بالایی از مواد اولیه بدون استفاده در انبارها باقیمانده بود که به جای دفع آنها با هزینهای ۲۰ میلیارد تومانی، بازیافت انجام گرفت و از این طریق ۸۸ میلیارد تومان ارزش افزوده حاصل شد. از سوی دیگر، مخازن ذخیره سوخت مایع جهت تامین سوخت دوم نیروگاه المهدی تاکنون به ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی رسیدهاند؛ پروژهای که امکان ذخیرهسازی ۵۰ میلیون لیتر سوخت را فراهم خواهد کرد و برای تابآوری استان در برابر نوسانات انرژی اهمیتی استراتژیک خواهد داشت.
به طور مشخص چه تغییراتی طی دوره مدیریتی جدید در شرکت آلومینیوم المهدی حاصل شده است؟
در دورهای که بسیاری از صنایع کشور تحت فشار تحریمها دچار سکتههای فنی شدند، شرکت آلومینیوم المهدی مسیر بومیسازی را در پیش گرفت. سیستمهای کنترل رکتیفایر خط تولید که مشمول تحریم بودند، توسط یک شرکت داخلی در کمتر از ۶ ماه بازطراحی و ساخته شدند. همچنین، بردهای اتوماسیون حیاتی خطوط احیا نیز بومیسازی شدند. در همین راستا، چالشهای تامین هوای فشرده، اجرای پروژهای ۹ میلیون یورویی برای ساخت کمپرسورخانهای پیشرفته را در اولویت قرار داد. این پروژه تاکنون به ۹۰ درصد پیشرفت رسیده و بهرهبرداری از آن تا مردادماه انجام خواهد شد؛ اقدامی که ایمنی و کیفیت محصول را به شکل چشمگیری افزایش خواهد داد. در گذشته، سالانه ۱۲۵ تن چوب برای امحا سوزانده میشد، اما این منابع امروز به فرصتی اقتصادی تبدیل شدهاند. چوبها از طریق مناقصه به فروش میرسند و تاکنون بیش از ۶ میلیارد تومان درآمد ایجاد کردهاند. در حوزه توسعه منابع انسانی نیز با همکاری بخشهای آموزش، منابع انسانی و روابط عمومی، هزاران ساعت آموزش برگزار شده است. پروژههایی همچون ارزیابی عملکرد مدیران و دورههای مسئولیتپذیری در حال اجراست و حتی خانواده کارکنان نیز در قالب بازدیدها و برنامههای شناخت شغلی درگیر این فرایند شدهاند. در مسیر افزایش بهرهوری و کاهش آلایندگی، پروژه بازسازی کورههای پخت آند کلید خورد که فاز نخست آن با هزینه ۵۵۰ میلیارد تومان آغاز شده است و محصول آن از مهرماه وارد خط تولید میشود و فاز دوم نیز پس از آن اجرا خواهد شد. همچنین نظام انتصاب و ارتقا در این مجموعه شفافسازی شده است؛ بهگونهای که هیچ فردی بدون تاییدیه کمیته انتصاب ارتقا نمیگیرد. برای استخدام نیز آزمون و مصاحبه برگزار میشود و از کانون ارزیابی بهره گرفته میشود؛ اقدامی که امنیت ذهنی کارکنان را افزایش داده است. در نهایت، این مجموعه تاکید دارد که آلومینیوم صنعتی استراتژیک اما با حاشیه سود اندک است و موفقیت در چنین صنعتی نیازمند دقت در تمامی هزینههاست. آنچه شرکت آلومینیوم المهدی را از بحرانها نجات داد، نگاه بلندمدت، بومیسازی، ارتقای دانش و استفاده بهینه از امکانات داخلی بوده است. با بررسی عملکرد ۲۰ ماهه مدیریت جدید آلومینیوم المهدی، میتوان گفت که این مجموعه از یک بنگاه صنعتی بحرانزده به مدلی از تابآوری، خلاقیت، و توسعه پایدار تبدیل شده است؛ مدلی که میتواند الهامبخش سایر صنایع کشور در عبور از بحرانها باشد.
در پایان در خصوص اقدامات شرکت آلومینیوم المهدی در حوزه مسئولیتهای اجتماعی توضیحاتی ارائه بفرمایید.
در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی و نقشآفرینی در توسعه پایدار مناطق جنوب کشور نیز شرکت آلومینیوم المهدی طی سالهای اخیر اقدامات متعددی را در حوزههای بهداشت، آموزش و حمایت از اقشار کمبرخوردار انجام داده است. حمایت از طرح غربالگری ژنتیکی در مناطق جنوبی کشور با مشارکت سازمان بهزیستی، با هدف پیشگیری از بیماریهای ژنتیکی و ارتقای سلامت عمومی جامعه، ارائه کمکهای آموزشی و معیشتی به دانشآموزان کمبضاعت در مناطق محرومی نظیر شهرستان جاسک، با تمرکز بر تامین لوازمالتحریر، پوشاک و تجهیزات آموزشی، انعقاد قرارداد همکاری با استانداری هرمزگان به منظور ساخت دو هنرستان فنی و حرفهای، با هدف توسعه مهارتآموزی و ایجاد زمینه اشتغال پایدار برای نوجوانان و جوانان بومی، حمایت از برگزاری برنامههای فرهنگی، ورزشی و تربیتی با هدف ارتقای سطح نشاط اجتماعی و سلامت روان جامعه و همچنین تعامل مستمر با نهادهای محلی، سازمانهای مردمنهاد و نخبگان منطقه، در راستای شناسایی نیازها و اجرای پروژههای موثر اجتماعی از جمله این اقدامات بودهاند. در مجموع باید اذعان کرد که شرکت آلومینیوم المهدی با باور به اصل توسعه مسئولانه، خود را متعهد به تداوم این مسیر و تعمیق ارتباط با جامعه محلی میداند.
انتهای پیام//
