سنگآهن، یکی از مهمترین و با ارزشترین مواد معدنی موجود در سطح کره زمین است که به عنوان ماده اولیه تولید فولاد شناخته میشود. در حال حاضر صنعت فولاد یکی از شاخصهای توسعهیافتگی کشورها به شمار میآید و بر همین اساس تامین پایدار سنگآهن مورد نیاز شرکتهای بزرگ فولادی، در دستور کار آنها قرار گرفته است. بر اساس اعلام سازمان زمینشناسی آمریکا تا پایان سال ۲۰۲۱ میلادی، استرالیا با داشتن حدود ۵۱ میلیارد تن ذخیره، در صدر بزرگترین کشورهای دارای ذخایر سنگآهن جهان قرار گرفته است. برزیل و روسیه نیز به ترتیب با حدود ۳۴ و ۲۵ میلیارد تن ذخایر سنگآهن، در رتبههای دوم و سوم جهان ایستادهاند. چین، اوکراین، کانادا و هند نیز به ترتیب با حدود ۲۰ ، ۶٫۵، ۶ و ۵٫۵ میلیارد تن، در رتبههای بعدی قرار دارند. در این میان ایران با ذخیره حدود دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون تنی، در میان ۱۰ کشور برتر دارنده ذخایر سنگآهن جهان قرار گرفته است.
بزرگترین ذخایر سنگآهن ایران تا به امروز، در زونهای سنندج – سیرجان و ایران مرکزی کشف شده است که از جمله آنها میتوان به گلگهر، چادرملو و چغرات اشاره کرد. حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد ذخایر سنگآهن کشور در اختیار بخش دولتی و حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد آن در اختیار بخش خصوص است. با این وجود، در حالی تولید ۵۵ میلیون تن فولاد در افق ۱۴۰۴ هدفگذاری شده که تحقق این مهم، نیازمند تامین حداقل چهار تا هشت برابری سنگآهن در سال است؛ یعنی با توجه به عیار سنگآهن استخراج شده (کمعیار و پرعیار) ، برای مثال به ۴۴۰ میلیون تن سنگآهن کمعیار نیاز داریم. این در حالی است که میزان ذخایر سنگآهن کشور با ظرفیت ایجاد شده برای تولید فولاد همخوانی ندارد و کفاف حداقل ۱۲ تا ۱۵ سال آینده را خواهد داد. این مسئله بارها توسط صاحبنظران معدنی و فولادی کشور مطرح شده است که احداث و راهاندازی شرکتهای مختلف فولادی نه تنها به نفع صنعت فولاد کشور نخواهد بود بلکه در صورت عدم اکتشاف ذخایر جدید سنگآهن و تامین خوراک کافی، تولیدکنندگان فولاد را با چالشهای جدی در آینده نزدیک مواجه خواهد کرد.
در شرایطی که شرکتهای بزرگ فولادی کشور نیازمند تامین خوراک کافی هستند و اکتشاف، استخراج و فرآوری سنگآهن باید بیش از پیش در دستور کار بخش معدن و صنایع معدنی کشور قرار بگیرد، نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مصوبهای بهرهبرداران معدنی را موظف به پرداخت ۵ درصد حق انتفاع کردهاند. به عبارتی دقیقتر، کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی دارای قرارداد استخراج سنگآهن از معادنی که پروانه بهرهبرداری آنها به نام سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران ( ایمیدرو) و یا شرکتهای تابعه است، موظف هستند بابت حق انتفاع دارنده پروانه بهرهبرداری، به ماخذ حداقل ۵ درصد میانگین وزنی قیمت فروش داخلی و صادراتی شمش فولاد خوزستان به ازای هر تن کلوخه تولیدی از معدن مربوطه را به ایمیدرو پرداخت کنند. همان طور که پیشتر نیز اشاره شد، بخش عمدهای از ذخایر سنگآهن کشور در اختیار بخش دولتی قرار دارد و بنابراین اگر بهرهبرداران معدنی بخواهند زیر نظر ایمیدرو که همان نماینده دولت است در این حوزه فعالیت کنند، علاوه بر پرداخت حقوق دولتی معادن، مکلف به پرداخت حق انتفاع نیز خواهند بود.
در حال حاضر حقوق دولتی معادن، یکی از معضلهای اصلی معدنکاران است و اگر قرار باشد به این مسئله پرداخت حق انتفاع نیز افزوده شود، هیچ سود و فایده اقتصادی برای آنها نخواهد داشت. فرسودگی ماشینآلات و عدم واردات ماشینآلات نو، افزایش هزینه حملونقل مواد معدنی، کمبود سوخت و…، از دیگر معضلاتی است که عرصه را بر معادن متوسط و کوچک مقیاس کشور تنگ کرده است. در حالی که قانونگذار باید به دنبال رفع مشکلات بخش معدن و هموارسازی مسیر تولید باشد اما خود، موضوع پرداخت حق انتفاع معادن را به چالشی جدید در این بخش تبدیل کرده است. در یک نگاه کلی، تمامی این معضلات صنعت فولاد را با مشکل مواجه خواهد کرد و آنچه میتواند در این مسیر موثر واقع شود، توسعه اکتشاف و افزایش سرمایهگذاری در معادن سنگآهن کشور به منظور تامین خوراک کافی فولادسازان خواهد بود.
کدام حق و حقوق؟
سنگآهن، یکی از مهمترین و با ارزشترین مواد معدنی موجود در سطح کره زمین است که به عنوان ماده اولیه تولید فولاد شناخته میشود. در حال حاضر صنعت فولاد یکی از شاخصهای توسعهیافتگی کشورها به شمار میآید و بر همین اساس تامین پایدار سنگآهن مورد نیاز شرکتهای بزرگ فولادی، در دستور کار آنها قرار گرفته است. بر اساس اعلام سازمان زمینشناسی آمریکا تا پایان سال ۲۰۲۱ میلادی، استرالیا با داشتن حدود ۵۱ میلیارد تن ذخیره، در صدر بزرگترین کشورهای دارای ذخایر سنگآهن جهان قرار گرفته است. برزیل و روسیه نیز به ترتیب با حدود ۳۴ و ۲۵ میلیارد تن ذخایر سنگآهن، در رتبههای دوم و سوم جهان ایستادهاند. چین، اوکراین، کانادا و هند نیز به ترتیب با حدود ۲۰ ، ۶٫۵، ۶ و ۵٫۵ میلیارد تن، در رتبههای بعدی قرار دارند. در این میان ایران با ذخیره حدود دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون تنی، در میان ۱۰ کشور برتر دارنده ذخایر سنگآهن جهان قرار گرفته است.
بزرگترین ذخایر سنگآهن ایران تا به امروز، در زونهای سنندج – سیرجان و ایران مرکزی کشف شده است که از جمله آنها میتوان به گلگهر، چادرملو و چغرات اشاره کرد. حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد ذخایر سنگآهن کشور در اختیار بخش دولتی و حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد آن در اختیار بخش خصوص است. با این وجود، در حالی تولید ۵۵ میلیون تن فولاد در افق ۱۴۰۴ هدفگذاری شده که تحقق این مهم، نیازمند تامین حداقل چهار تا هشت برابری سنگآهن در سال است؛ یعنی با توجه به عیار سنگآهن استخراج شده (کمعیار و پرعیار) ، برای مثال به ۴۴۰ میلیون تن سنگآهن کمعیار نیاز داریم. این در حالی است که میزان ذخایر سنگآهن کشور با ظرفیت ایجاد شده برای تولید فولاد همخوانی ندارد و کفاف حداقل ۱۲ تا ۱۵ سال آینده را خواهد داد. این مسئله بارها توسط صاحبنظران معدنی و فولادی کشور مطرح شده است که احداث و راهاندازی شرکتهای مختلف فولادی نه تنها به نفع صنعت فولاد کشور نخواهد بود بلکه در صورت عدم اکتشاف ذخایر جدید سنگآهن و تامین خوراک کافی، تولیدکنندگان فولاد را با چالشهای جدی در آینده نزدیک مواجه خواهد کرد.
در شرایطی که شرکتهای بزرگ فولادی کشور نیازمند تامین خوراک کافی هستند و اکتشاف، استخراج و فرآوری سنگآهن باید بیش از پیش در دستور کار بخش معدن و صنایع معدنی کشور قرار بگیرد، نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مصوبهای بهرهبرداران معدنی را موظف به پرداخت ۵ درصد حق انتفاع کردهاند. به عبارتی دقیقتر، کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی دارای قرارداد استخراج سنگآهن از معادنی که پروانه بهرهبرداری آنها به نام سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران ( ایمیدرو) و یا شرکتهای تابعه است، موظف هستند بابت حق انتفاع دارنده پروانه بهرهبرداری، به ماخذ حداقل ۵ درصد میانگین وزنی قیمت فروش داخلی و صادراتی شمش فولاد خوزستان به ازای هر تن کلوخه تولیدی از معدن مربوطه را به ایمیدرو پرداخت کنند. همان طور که پیشتر نیز اشاره شد، بخش عمدهای از ذخایر سنگآهن کشور در اختیار بخش دولتی قرار دارد و بنابراین اگر بهرهبرداران معدنی بخواهند زیر نظر ایمیدرو که همان نماینده دولت است در این حوزه فعالیت کنند، علاوه بر پرداخت حقوق دولتی معادن، مکلف به پرداخت حق انتفاع نیز خواهند بود.
در حال حاضر حقوق دولتی معادن، یکی از معضلهای اصلی معدنکاران است و اگر قرار باشد به این مسئله پرداخت حق انتفاع نیز افزوده شود، هیچ سود و فایده اقتصادی برای آنها نخواهد داشت. فرسودگی ماشینآلات و عدم واردات ماشینآلات نو، افزایش هزینه حملونقل مواد معدنی، کمبود سوخت و…، از دیگر معضلاتی است که عرصه را بر معادن متوسط و کوچک مقیاس کشور تنگ کرده است. در حالی که قانونگذار باید به دنبال رفع مشکلات بخش معدن و هموارسازی مسیر تولید باشد اما خود، موضوع پرداخت حق انتفاع معادن را به چالشی جدید در این بخش تبدیل کرده است. در یک نگاه کلی، تمامی این معضلات صنعت فولاد را با مشکل مواجه خواهد کرد و آنچه میتواند در این مسیر موثر واقع شود، توسعه اکتشاف و افزایش سرمایهگذاری در معادن سنگآهن کشور به منظور تامین خوراک کافی فولادسازان خواهد بود.
یادداشت: احمد مشکانی
انتهای پیام//
سفیر سنگال در تهران مطرح کرد:
مدیرعامل شرکت سیمیدکو مطرح کرد:
در بهار سال 1403 رقم خورد؛
مدیرعامل شرکت آتیه فولاد سنگان:
رئیس هیئت عامل ایمیدرو مطرح کرد:
مدیر کارخانه کنسانترهسازی شرکت فولاد سنگان:
غلامرضا هاشمی مرند، عضو هیئت مدیره و معاون توسعه معدنی و صنعتی شرکت صبانور در گفتوگو با «فلزات آنلاین»:
مجتبی حمیدیان، مدیرعامل شرکت سنگ آهن مرکزی ایران بافق در گفتوگو با «فلزات آنلاین»:
آرش فرشیدفر، مدیرکارخانه شرکت فولاد شرق کاوه در گفتوگو با «فلزات آنلاین»:
محمد مدنیفر، مدیرعامل و نایب رئیس هیئت مدیره شرکت صنعتی و معدنی توسعه فراگیر سناباد در گفتوگو با «فلزات آنلاین»:
وحید سیدعلی، مدیرعامل شرکت توسعه معادن فولاد خوزستان در گفتوگو با «فلزات آنلاین»:
مهرداد اکبریان، رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان سنگآهن ایران طی یادداشتی در «فلزاتآنلاین» نوشت:
کیوان جعفری طهرانی، رئیس امور بین الملل تولید کنندگان سنگ آهن
«فلزاتآنلاین» گزارش کرد:
«فلزاتآنلاین» بررسی کرد:
«فلزاتآنلاین» گزارش کرد:
طی سالهای 2013 تا 2022،
افزایش ۱۰۰ درصدی اکتشاف سنگآهن در مجتمع سنگ آهن سنگان
نگاهی به یک شرکت جوان؛
اینفوگرافیک عملکرد شرکت؛
شاخصهای قیمتی فلزات آنلاین
شمش آلومینیوم
فلزات آنلاین
1403/06/3
156571
ورق برنجی
فلزات آنلاین
1403/06/3
542326
ورق مسی
فلزات آنلاین
1403/06/3
707860
لوله مسی
فلزات آنلاین
1403/06/3
2552900
بیلت فولادی
فلزات آنلاین
1403/06/3
22667
آهن اسفنجی
فلزات آنلاین
1403/06/3
13431
ورق گرم اسیدشویی
فلزات آنلاین
1403/06/3
45314
لوله بدون درز
فلزات آنلاین
1403/06/3
49178
لوله اسپیرال
فلزات آنلاین
1403/06/3
44588
لوله درز مستقیم
فلزات آنلاین
1403/06/3
41213
تیرآهن
فلزات آنلاین
1403/06/3
27108
ناودانی
فلزات آنلاین
1403/06/3
28146
نبشی
فلزات آنلاین
1403/06/3
26679
پروفیل
فلزات آنلاین
1403/06/3
35913
ورق گرم
فلزات آنلاین
1403/06/3
33429
ورق رنگی
فلزات آنلاین
1403/06/3
42930
میلگرد آجدار
فلزات آنلاین
1403/06/3
26345
ورق سرد
فلزات آنلاین
1403/06/3
40122
ورق گالوانیزه
فلزات آنلاین
1403/06/3
43528
طلای ۱۸ عیار
فلزات آنلاین
1403/06/3
3582800